STYLE RODZICIELSKIE W RODZINIE GENERACYJNEJ A WDZIĘCZNOŚĆ POKOLENIA Z
DOI:
https://doi.org/10.34813/13coll2026Słowa kluczowe:
style rodzicielskie, rodzina, wychowanie, wdzięczność, Pokolenie ZAbstrakt
Style rodzicielskie stosowane w rodzinie generacyjnej mogą mieć znaczenie dla postaw społecznych okazywanych w okresie adolescencji i wczesnej dorosłości. Jednym z elementów tych postaw jest wdzięcz- ność. Celem artykułu było zbadanie rozumienia wdzięczności, jej znaczenia i okazywania przez Pokolenie Z. Zbadano także związek wdzięczności i stylów rodzicielskich oraz wieku i płci badanych. Ba- dania przeprowadzono w grupie 568 przedstawicieli Pokolenia Z.
Wyniki badań pokazały korelację stylów rodzicielskich i wdzięczności, zwłaszcza znaczenie stylu autorytatywnego matki dla zwiększenia poczucia wdzięczności licealistów i studentów. Badania uwidoczniły także wiek jako istotny predyktor wdzięczności. Na podstawie wyników można opracować działania edukacyjne, które będą sprzyjały modelowaniu się stylu autorytatywnego w wychowaniu rodzinnym.
Bibliografia
Adler, M. G., Fagley, N. S. (2005). Appreciation: Individual Differences in Finding Value and Meaning as a Unique Predictor of Subjective Well-Being. Journal of Personality, 73(1), 79–114. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2004.00305.x
Adnan, H., Rashid, S., Aftab, N., Arif, H. (2022). Effect of Authoritative Parenting Style on Mental Health of Adolescents: Moderating Role of Resilience. Multicultural Education, 8(4), 225–232. 10.5281/zenodo.6486191
Allen, S. (2018). The Science of Gratitude. John Templeton Foundation.
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469−480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469
Baumrind, D. (1966). Effects of authoritative paternal control on child behavior. Child Development, 37(4), 887–907. https://doi.org/10.2307/1126611
Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The Journal of Early Adolescence, 11(1), 56–95. https://doi.org/10.1177/0272431691111004
Bono, G., Krakauer, M., Froh, J. J. (2015). The Power and Practice of Gratitude. W: S. Joseph (red.), Positive Psychology in Practice: Promoting Human Flourishing in Work, Health, Education, and Everyday Life (559–575), 2nd ed. John Wiley & Sons, Inc. https://doi.org/10.1002/9781118996874.ch33
Bowlby, J. (1973). Separation: Anxiety and Anger. New York, NY Basic Books.
Buck, R. (2004). The gratitude of exchange and the gratitude of caring: A developmental-interactionist perspective of moral emotion. W: R. A. Emmons, M. E. McCullough (red.), The psychology of gratitude (100–122). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/ac-prof:oso/9780195150100.003.0006
Buri, J. R. (1991). Parental authority questionnaire. Journal of Personality Assessment, 57(1), 110–119. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5701_13
Cierpka, A., Wierzbicka, J. (2013). Samoocena młodych dorosłych a style wychowania w rodzinie pochodzenia. Psychologia wychowawcza, 4, 80–92. https://doi.org/10.5604/00332860.1093240
Darling, N. (1999). Parenting style and its correlates. Eric Digest. https://eric.ed.gov/?id=ED427896
Emmons, R. A. (2012). Queen of the Virtues? Gratitude as a Human Strength. Reflective Practice: Formation and Supervision in Ministry, 32, 49–62.
Francis, T., Hoefel, F. (2018). ‘True Gen’: Generation Z and its implications for companies. McKinsey & Company.
Froh, J. J., Bono, G., Emmons, R. A. (2010). Being grateful is beyond good manners: Gratitude and motivation to contribute to society among early adolescents. Motivation & Emotion, 34, 144–157. https://doi.org/10.1007/s11031-010-9163-z
George, D., Mallery, P. (2021). IBM SPSS statistics 27 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
Godawa, G., Gurba, E., Rzewucka, P. (2019a). Młodzież „Pokolenia Z” wobec wdzięczności w kontekście wychowania w rodzinie. Roczniki Pedagogiczne, 11(4), 19–29. https://doi.org/10.18290/rped.2019.11.4-2
Godawa, G., Gurba, E., Rzewucka, P., Tabor, M., Gurba, K. (2019b). The use of social media and the youth’s experience of gratitude. W: L. Gómez Chova, A. López Martínez, I. Candel
Torres (red.), INTED2019 Proceedings. 13th International Technology, Education and Development Conference (3433–3439). IATED Academy. https://doi.org/10.21125/inted.2019.0890
Gruchoła, M. (2016). Pokolenie Alpha – nowy wymiar tożsamości? Rozprawy Społeczne, 10(3), 5–13.
Gurba, E., Gurba, K., Godawa, G., Rzewucka, P. (2019). Parental attitudes as the predictor of parents-adolescents relationship. W: L. Gómez Chova, A. López Martínez, I. Candel Torres (red.), INTED2019 Proceedings. 13th International Technology, Education and Development Conference (3416–3423). IATED Academy. https://doi.org/10.21125/inted.2019.0887
Hysa, B. (2016). Zarządzanie Różnorodnością Pokoleniową. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 97, 385–398.
Kanhere, G., Hazarika, N. (2020). Relationship between perceived parenting style, gratitude and resilience in college students of Gwalior, Madhya Pradesh. International Journal of Indian Psychȯlogy, 8(1), 686–689. https://doi.org/10.25215/0801.085
Kossakowska, M., & Kwiatek, P. (2014). Polska adaptacja kwestionariusza do badania wdzięczności GQ-6. Przegląd psychologiczny, 57(4), 503–514.
Kudlińska-Chróścicka, I. (2019). Stawanie się osobą dorosłą w czasach płynnej nowoczesności
w doświadczeniu wielkomiejskich młodych dorosłych. Przegląd Socjologii Jakościowej, 15(4), 34–60. https://doi.org/10.18778/1733-8069.15.4.03
Kwiatek, P. (2012). Przeszkody i strategie rozwoju wdzięczności w świetle współczesnych badań psychologicznych. Seminare, 32, 151–163. https://doi.org/10.21852/sem.2012.32.12
Mannheim, K. (1991). Ideology and Utopia. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315002828
Martowska, K. (2012). Psychologiczne uwarunkowania kompetencji społecznych. Liberi Libri.
McCullough, M. E., Emmons, R. A., Tsang, J.-A. (2002). The grateful disposition: A conceptual and empirical topography. Journal of Personality and Social Psychology, 82(1), 112–127. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.1.112
McCullough, M. E., Kilpatrick, S., Emmons, R. A., Larson, D. (2001). Is gratitude a moral affect? Psychological Bulletin, 127(2), 249–266. https://doi.org/10.1037/0033-2909.127.2.249
Obeldobel, C. A., Kerns, K. A. (2021). A literature review of gratitude, parent–child relationships, and well-being in children. Develepmental Review, 61, Article 100948. https://doi.org/10.1016/J.DR.2021.100948
Oleszkowicz, A., Siwek, Z. (2012). Wsparcie otrzymywane od rodziców a style wychowania z perspektywy młodych dorosłych. Referat wygłoszony podczas XXI Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej, Wspomaganie rozwoju człowieka: z perspektywy teorii i praktyki.
Piaget, J. (2006). Studia z psychologii dziecka. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Piotrowski, K., Wojciechowska, J., Ziółkowska, B. (2014). Rozwój nastolatka. Późna faza dorastania. W: A. I. Brzezińska (red.), Niezbędnik Dobrego Nauczyciela, seria 1, tom 6. Instytut Badań Edukacyjnych.
Szymańska, H. (2018). Aksjotyczne przestrzenie kultury a puerylizm. W: Ł. Kwadrans, E. Sowa-Behtane, B. Stańkowski (red.), Młodzi. Przeciw czemu się buntują? Czego pragną? Co budują? (95–118). Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum.
Twenge, J. M. (2017). iGen: why today’s super-connected kids are growing up less rebellious, more tolerant, less happy – and completely unprepared for adulthood. Atria Books.
Wolanin, A. (2019), Wdzięczność w psychologii – przegląd definicji, głównych ujęć i koncepcji. Polskie Forum Psychologiczne, 24(3), 356–372. https://doi.org/10.14656/PFP20190306 Wolanin, A., Rybak, J. (2021). Wdzięczność a poczucie długu w sytuacji otrzymania pomocy.
Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J, Paedagogia-Psychologia, 34(3), 147–162. https://doi.org/10.17951/j.2021.34.3.147-162
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Grzegorz Godawa, Paulina Hornik, Adrian Biela, Paulina Rzewucka, Rafał Pietruszka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
