KSZTAŁTOWANIE WIEDZY O BEZPIECZEŃSTWIE NAD WODĄ WŚRÓD UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ – BADANIE PILOTAŻOWE
DOI:
https://doi.org/10.34813/59coll2025Słowa kluczowe:
szkoła podstawowa, edukacja, dzieci, bezpieczeństwo nad wodąAbstrakt
Od wielu lat do dzieci i młodzieży w wieku szkolnym kierowane są prelekcje na temat zasad bezpiecznej kąpieli. Nie wiadomo jednak, czy tego rodzaju działania profilaktyczne mają wpływ na poziom wiedzy o bezpieczeństwie nad wodą. Celem pracy była ocena wpływu jednorazowej prelekcji ratownika Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego na stan wiedzy o bezpieczeństwie nad wodą wśród uczniów klas V–VII szkoły podstawowej.
Narzędziem badawczym był test wiedzy o bezpieczeństwie nad wodą, stworzony na podstawie materiałów edukacyjnych wydawnictwa pedagogicznego Nowa Era. Po przeprowadzeniu pierwszego testu wiedzy (PRE) utworzono grupę eksperymentalną (39 dzieci w wieku 12,23±1,06 lat) oraz grupę kontrolną (42 dzieci w wieku 12,04±0,96 lat). Wyniki testu PRE nie różnicowały istotnie grupy eksperymentalnej i kontrolnej. Dwa tygodnie później przeprowadzono w grupie eksperymentalnej prelekcję na temat bezpieczeństwa nad wodą. Po kolejnych trzech tygodniach uczniowie z grupy eksperymentalnej i kontrolnej ponownie wypełnili test wiedzy o bezpieczeństwie nad wodą (POST).
W grupie eksperymentalnej nastąpiła istotna poprawa wyników testu (PRE vs. POST, p < 0,05). Wyniki testu POST były istotnie wyższe w grupie eksperymentalnej w porównaniu z grupą kontrolną (p < 0,05). Poziom wiedzy na temat bezpieczeństwa nad wodą nie zmienił się istotnie w grupie kontrolnej (p > 0,05).
Jednorazowa prelekcja wygłoszona przez ratownika WOPR znacząco podniosła poziom wiedzy o bezpieczeństwie nad wodą wśród uczniów szkoły podstawowej. Wydaje się więc, że akcje informacyjno-edukacyjne prowadzone przez służby ratownicze są dostępnym i skutecznym środkiem na zwiększenie świadomości zasad bezpiecznej kąpieli u dzieci w wieku szkolnym.
Bibliografia
Abihasira, S., Moran, D. S., Orr, D. Eliyahu, U. (2023). Drowning rates among children and adolescents (aged 7–17) in Israel during the years 2008–2018. BMC Public Health, 23(1), 1695. https://doi.org/10.1186/s12889-023-16671-y
American Red Cross (2014). How to conduct Longfellow's WHALE Tales. https://www.redcross.org/content/dam/redcross/training-services/whale-tales/How-to-Conduct-LWT-Red-Cross--REV-7-13-2021-1.pdf
Baumgaertner, E. (8 lipca 2023). Drowning is no.1 killer of young children. U.S. efforts to fix it are lagging. New York Times. https://www.nytimes.com/2023/07/08/health/children-drowning-deaths.html
Bielecki, M., Kaczmarek, M. Rycielska, L. (2020). Testy wiedzy – tworzenie i stosowanie w weryfikacji efektów uczenia się. Wskazówki dla instytucji certyfikujących w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji. Instytut Badań Edukacyjnych.
Davey, M., Callinan, S., Nertney, L. (2019). Identifying risk factors associated with fatal drowning accidents in the paediatric population: a review of international evidence. Cureus, 11(11), e6201–e6216. https://doi.org/10.7759/cureus.6201
Franklin, R.C., Pearn, J.H. Peden, A.E. (2017). Drowning fatalities in childhood: the role of pre-existing medical conditions. Archives of Disease in Childhood, 102(10), 888–893. https://doi.org/10.1136/archdischild-2017-312684
Franklin, R.C., Peden, A.E., Hamilton, E.B., Bisignano, C., Castle, C.D., Dingles, Z.V., Hay, S.I., Liu, Z., Mokdad A.,H., Roberts, N.L.S., Sylte, D.O., Vos, T., Abady, G.G., Abosetugn, A.E., Ahmed, R., Alahdab, F., Andrei, C.L., Antonio, C.A.T., Arabloo, J., i in. (2020). The burden of unintentional drowning: global, regional and national estimates of mortality from the global burden of Disease 2017 study. Injury Prevention, 26 (Suppl. 2), i83–i95. https://doi.org/10.1136/injuryprev-2019-043484
Halik, R., Poznańska, A., Seroka, W. Wojtyniak, B. (2014). Accidental drownings in Poland in 2000–2012. Przegląd Epidemiologiczny, 68, 493–499.
Juszkiewicz, M. Ostrowski, A. (2009). Poczucie bezpieczeństwa jako wartość konstytutywna aktywności ruchowej w środowisku wodnym. W: D. Umiastowska (red.), Aktywność ruchowa ludzi w różnym wieku (tom 13, 25–36), Albatros.
Kibel, S.M., Joubert, G. Bradshaw, D. (1990). Injury-related mortality in South African children 1981–1985. South African Medical Journal, 78(7), 398–403.
Lukaszyk, C., Ivers, R.Q., Jagnoor, J. (2018). Systematic review of drowning in India: Assessment of burden and risk. Injury Prevention, 24(6), 451–458. https://doi.org/10.1136/injuryprev-2017-042622
Łobocki, M. (2003). Minimum wiedzy o eksperymencie pedagogicznym. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J, Pedagogia-Psychologia, 18, 19–30.
Malendowicz, P. (2014). Funkcja profilaktyczna działalności straży gminnych (miejskich) na rzecz dzieci i młodzieży szkolnej. W: J. Gałęski, L. Kacprzak, A. Marcinkowski (red.), Edukacja a bezpieczeństwo człowieka (239–254). Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Stanisława Staszica w Pile.
Meddings, D.R., Scarr, J-P., Larson, K., Vaughan, J., Krug. E.G. (2021). Drowning prevention: turning the tide on a leading killer. Lancet Public Health, 6, e692–e695. https://doi.org/ 10.1016/S2468-2667(21)00165-1
Michniewicz, R. Michniewicz, I. (2013). Uwaga! Dziecko nad wodą. Life and Movement, 1, 22–28.
Moran, K., Quan, L., Franklin, R. Bennett, E. (2011). Where the evidence and expert opinion meet: a review of open-water recreational safety messages. International Journal of Aquatic Research and Education, 5, 251–270.
Nowa Era (2021). Bezpieczeństwo nad wodą. https://www.nowaera.pl/dla-rodzica/strona-glowna/akcja-wakacje/bezpieczenstwo-nad-woda
Peden, A., Scarr, J., Bradley, R., George, P., Mallett, G. (2012). Royal Life Saving Society Australia. Australian Water Safety Strategy 2012–2015.
Quan, L. (2014). Review of risk factors in drowning, W: J. Bierens (Ed.), Springer Verlag: Berlin Heidelberg (123–126).
Ramp, B.A., van't Klooster, M., de Hoog, M., Jansen, N.J., Oudesluys-Murphy, H.M. (2014). Verdrinking bij kinderen in Nederland [Childhood drowning in the Netherlands]. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 158, A7396.
Resolution 75/273. Global drowning prevention. (2021). W: 75th session of the United Nations General Assembly, New York, 2020–2021. United Nations.
Sępowicz-Buczko, K., Skwarek, B. (2017). Wychowanie dzieci i młodzieży do bezpieczeństwa w ujęciu aksjologicznym. Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona w Legnicy, 23(2), 57–72.
Shen, J., Pang, S., Schwebel, D.C. (2016). Cognitive and behavioral risk factors for unintentional drowning among rural Chinese children. International Journal of Behavioral Medicine, 23(2), 243–250. https://doi.org/10.1007/s12529-015-9518-7
Solomon, R., Giganti, M.J., Weiner, A., Akpinar-Elci, M. (2013). Water safety education among primary school children in Granada. International Journal of Injury Control and Safety Promotion, 20(3), 266–270. https://doi.org/ 10.1080/17457300.2012.717083
Terzidis, A., Koutroumpa, A., Skalkidis, I., Matzavakis, I., Malliori, M., Frangakis, C.E., DiScala, C., Petridou, E.T. (2007). Water safety: age-specific changes in knowledge and attitudes following a school-based intervention. Injury Prevention, 13, 120–124. https://doi.org/ 10.1136/ip.2006.014316
Tipton, M.J., Muller, J., Gomez, C.A., Corbett, J. (2021). Do water safety lessons improve water safety knowledge? International Journal of Aquatic Research and Education, 13(3), 3. https://doi.org/10.25035/ijare.13.03.03
Turgut, T., Yaman, M., Turgut, A. (2016). Educating children on water safety for drowning prevention. Social Indicators Research, 129(2), 787–801. https://doi.org/10.1007/s11205-015-1109-0
Tyler, M.D., Richards, D.B., Reske-Nielsen, C., Saghafi, O., Morse, E.A., Carey, R., Jacquet, G.A. (2017). The epidemiology of drowning in low and middle-income countries: a systematic review. BMC Public Health,17(1), 413. https://doi.org/ 10.1186/s12889-017-4239-2.
Wiesner, W. (2017). Wielopodmiotowa odpowiedzialność za tragiczny wypadek w wodzie. Polish Hyperbaric Research, 3(60), 65–75. https://doi.org/ 10.1515/phr-2017-00016
Witkowski, W. (1994). Aby kąpiel i pływanie były bezpieczne, Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne, 2, 30–46.
World Health Assembly, (2023). Accelerating action on global drowning prevention, WHA76.18. Seventy-sixth World Health Assembly. World Health Organization.
World Health Organization (2017). Preventing drowning: an implementation guide.
Zuoziene, I.J., Akelyte, G. Zuoza, A.K. (2014). Is it important to teach Lithuanian children swimming? Analysis of drowning and schoolchildren's knowledge of safe conduct in the water. Baltic Journal of Sport and Health Sciences, 2(93), 71–76. https://doi.org/10.33607/bjshs.v2i93
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Grzegorz Bielec, Maciej Glonek, Anna Kwaśna
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
