JAK ZAPAMIĘTUJEMY AKTYWNOŚCI Z DZIECIŃSTWA? MUZYCZNE ZABAWY W DOŚWIADCZENIACH MATEK I ICH DOROSŁYCH CÓREK
DOI:
https://doi.org/10.34813/43coll2025Słowa kluczowe:
aktywności muzyczne z dzieciństwa, zabawa muzyczna, muzyczne doświadczenia matek, muzyczne doświadczenia córekAbstrakt
Zabawa swobodna i zabawa kierowana są wpisane w aktywności dziecka. Może zabawie towarzyszyć muzyka lub muzyka staje się czynnikiem inicjującym zabawę. W tekście chcę przybliżyć istotę zabawy muzycznej i jej wartości. Może być ona źródłem radości dziecka, wywoływać emocje i dlatego bardzo długo pozostawać w pamięci. W ramach badań jakościowych przeprowadzono wywiady z 20 kobietami – matkami oraz ich dorosłymi córkami – dotyczące wspomnień związanych z zabawami muzycznymi w dzieciństwie. Analiza wybranych sytuacji pozwoliła ukazać, w jaki sposób dwa pokolenia dzieci uczestniczyły w tego rodzaju aktywnościach oraz jakie znaczenia przypisują im obecnie jako osoby dorosłe. Ich wypowiedzi potwierdzają, że zabawy muzyczne są ważne dla holistycznego rozwoju dziecka.
Bibliografia
American Academy of Pediatrics. (2007). The importance of play in promoting healthy child development and maintaining strong parent-child bonds. Pediatrics, 199(1), 182–191. https://doi.org/10.1542/peds.2006-2697
Bednarz-Grzybek, R. (2011). Zabawa a wychowanie dziecka w rodzinie na łamach wybranych czasopism warszawskich przełomu XIX i XX wieku. Wychowanie w rodzinie, 2, 53–80. https://doi.org/10.61905/wwr/171229
Bogdanowicz, E. (2015). Rytmika Emila Jaques-Dalcroze’a w edukacji i terapii dzieci z symptomami nadpobudliwości psychoruchowej. Katowice: Wyd.UŚ.
Brzezińska, A.I. (2000). Aktywność zabawowa i jej znaczenie dla rozwoju dziecka. W: Z. Kwie-ciński (red.), Nieobecne dyskursy (cz. VI). Wydawnictwo UMK.
Brzozowska-Kuczkiewicz, M. (1991). Emil Jaques-Dalcroze i jego Rytmika. WSiP.
Burowska, Z. (1976). Współczesne systemy wychowania muzycznego. WSiP.
Caillois, R. (1997). Gry i ludzie. Oficyna Wydawnicza Volumen.
Clements, R. (2004). An investigation of the status of outdoor play. Contemporary Issues in Early Childhood, 5(1), 68–80. https://doi.org/10.2304/ciec.2004.5.1.10
Dąbrowska, M., Grafczyńska, J.(1972). Zabawy rytmiczne i umuzykalniające dla dzieci. Instytut wydawniczy CRZZ.
Denzin, N.K., Lincoln, Y.S. (red.) (2010). Metody badań jakościowych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Elkonin, D.B. (1984). Psychologia zabawy. WSiP.
Flick, U. (2011). Jakość w badaniach jakościowych (tłum. P. Tomanek). Wydawnictwo Nau-kowe PWN.
Fuchs, T. (2006). Pamięć ciała i historia życia (przeł. U. Schrade). W: Z. Rosińska (red.), Pamięć w filozofii XX wieku (159–172). Wydawnictwo UW, WFiS.
Gordon, E.E. (1997). Umuzykalnienie niemowląt i małych dzieci. Wydawnictwo ZAMKOR.
Hannaford, C. (1998). Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł. Polskie Stowarzyszenie Kinezjologów.
Huizinga, J. (1998). Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury. PIW.
Hurlock, E.B. (1985). Rozwój dziecka. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Jagodzińska, M. (2003). Rozwój pamięci w dzieciństwie. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Jaques-Dalcroze, E. (1992). Pisma wybrane (tłum. M. Bogdan i B. Wakar). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Jemielniak, D. (2012). Badania jakościowe (tom 2). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kantor, R. (1998). Człowiek – kultura – zabawa. O socjalizacyjnych i pacyfikacyjnych funkcjach zabawy. Zabawy i Zabawki: Kwartalnik poświęcony zagadnieniom ludyzmu i ludyczności, 1(3/1997).
Kolberg, O. (2020). Dzieła wszystkie (wyd. reedycja tomów z lat 1961–2020). Kraków: Wrocław–Poznań.
Krawczyk, W. (1997). Środowiskowe uwarunkowania treści zabaw tematycznych dzieci na wsi i w mieście i ich walory uspołeczniające. Zabawy i Zabawki: Kwartalnik poświęcony za-gadnieniom ludyzmu i ludyczności, 1(3/1997).
Lehmann, A.C, Sloboda, J.A., Woody, R.H. (2007). Psychology for musicians. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195146103.001.0001
Ławrowska, R. (2014). Muzyczne animacje. Aktywne słuchanie, przeżywanie, rozumienie muzyki przez dzieci. Wyd. DUX Recording Producers.
Malko, D. (1988). Metodyka wychowania muzycznego w przedszkolu. WSiP.
Maruszewski, T. (2007). Pamięć autobiograficzna. GTP.
Michalak, B. (2009). Schulwerk Carla Orffa. Idea muzyki elementarnej i jej recepcja. Wydaw-nictwo PTPN.
Michalak, M. (2011). Muzyka rockowa w świadomości i edukacji młodzieży gimnazjalnej. Wydawnictwo A. Marszałek.
Michalak, M. (2020). Popkulturowa edukacja muzyczna w świetle potrzeb i oczekiwań polskiej młodzieży. W: A. Białkowski, W. J. Burszta (red.), Oblicza muzycznej praxis. Debaty, terytoria, reduty nadziei i oporu. Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Michalak, R. (2017). Neurokognitywne uwarunkowania przestrzeni rozwoju dziecka. W: H. Krauze-Sikorska, Klichowski, M. (red.), Świat małego dziecka. Przestrzeń instytucji, cyberprzestrzeń i inne przestrzenie dzieciństwa. Wydawnictwo Naukowe UAM.
Nieszczerzewska, M. (2011). Topografia dziecięca. Od wielkomiejskiej ulicy do miejsc „skrępowanej wyobraźni”, Studia Kulturoznawcze, 1, 13–28.
Nowicka, M. (2011). Przestrzeń fizyczna klasy szkolnej jako środowisko socjalizacji dziecka. W: D. Klus-Stańska, D. Bronk, A. Malenda, (red.), Pedagogika wczesnej edukacji – dyskursy, problemy, otwarcia. Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Piaget, J. (1966). Studia z psychologii dziecka. PWN.
Pilch, T., Bauman, T. (2010). Zasady badań pedagogicznych. Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Platon. (1965). Państwo. W: S. Wołoszyn (red.), Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej (t. 1).
Podolska, B.(1979). Z muzyką w przedszkolu. WSiP.
Podolska, B. (2012). Rytmika dla dzieci. Wydawnictwo Impuls.
Przychodzińska-Kaciczak, M. (1974). Dziecko i muzyka. Nasza Księgarnia.
Romanowska, T. (2018a). Zabawa w kontekście kulturowym. Część I. Człowiek zabawy – od kołyski do wieku sędziwego. Civitas et Lex, 3(19). https://doi.org/10.31648/cetl.2650
Romanowska, T. (2018b). Zabawa w kontekście kulturowym. Część II. Korelacja zabawy z pracą. Civitas et Lex, 3(19). https://doi.org/10.31648/cetl.2651
Rzepa, T. (2007). O najwcześniejszych wspomnieniach z dzieciństwa. Polskie Forum Psychologiczne, 12(2), 168–182.
Seidlerowa, Z. (1906). Kraina dzieci naszych. Bluszcz, 1.
Smoczyńska-Nachtman, U. (1992). Muzyka dla dzieci. Umuzykalnienie według koncepcji Carla Orffa. WSiP.
Spencer, J.P., Clearfield, M., Corbetta, D., Ulrich, B., Buchanan, P., Schöner, G. (2006). Moving toward a grand theory of development: In memory of Esther Thelen. Child Development, 77(6), 1521–1538. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2006.00955.x
Suświłło, M. (2013). Edukacja muzyczna jako całożyciowy proces uczenia się – determinanty. W: Weiner, A., Boguszewska, A. (red.), Konteksty wczesnoszkolnej edukacji artystycznej. Wydawnictwo UMSC.
Szatan, E. (2011). O zagrożeniu infantylizacją w edukacji muzycznej dziecka. W: D. Klus-Stań-ska, D. Bronk, A. Malenda, (red.), Pedagogika wczesnej edukacji – dyskursy, problemy, otwarcia. Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Szatan, E. (2015). Przestrzeń muzyczna dziecka w wymiarze klasy szkolnej. Konteksty Pedagogiczne, 1(4), 63–74.
Szatan, E. (2022). Obrazy dziecięcej zabawy (z) muzyką w wypowiedziach pokolenia pięćdziesięciolatków – kontekst kulturowy i pedagogiczny muzycznej zabawy. Problemy Wczesnej Edukacji, 55(2), 47–65. https://doi.org/10.26881/pwe.2022.55.04
Tarczyński, J. (2006). Budowa i wykorzystanie prostych instrumentów (według idei Carla Orfa). Wychowanie w Przedszkolu, 2, 35–39.
Uszyńska-Jarmoc, J., Dudel, B., Głoskowska-Sołdatow M. (red.). (2013). Rozwijanie kompetencji kluczowych uczniów w procesie edukacji wczesnoszkolnej. Wydawnictwo Impuls.
Waloszek, D. (2009). Socjopedagogiczny wymiar zabawy w edukacji wczesnoszkolnej. W: D. Klus-Stańska, M. Szczepska-Pustkowska (red.), Pedagogika wczesnoszkolna – dyskursy, problemy, rozwiązania. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Wirtualne Media. (2022, 30 sierpnia). 70 proc. rodziców zapisze dzieci na płatne zajęcia dodatkowe. Wirtualne Media. Pobrane z: https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/dzieci-platne-zajecia-dodatkowe-szkola-koniec-wakacji
Wygotski, L. (2002). Wybrane prace psychologiczne II: Dzieciństwo i dorastanie. Wydawnic-two Zysk i S-ka.
Zwiernik, J. (2015). Przestrzenie i miejsca w krajobrazie dzieciństwa. W: T. Sadoń-Osowiecka (red.), Miejsce, przestrzeń, krajobraz: edukacyjne znaki. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Zwolińska, E. (2018). Muzyczne komunikowanie się. Wyd. UKW.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ewa Szatan
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
