RODZINY OSÓB POZBAWIONYCH WOLNOŚCI JAKO RODZINY W KRYZYSIE ZŁOŻONYM
DOI:
https://doi.org/10.34813/26coll2026Słowa kluczowe:
kryzys złożony, rodziny osób pozbawionych wolności, strategie radzenia sobieAbstrakt
Na sytuację pozbawienia wolności członka rodziny można spojrzeć jak na proces, który składa się z sekwencji zdarzeń rozciągniętych w czasie. Od popełnienia przestępstwa, poprzez skazanie, odbywanie kary, aż po powrót do społeczeństwa. Każde z nich oddziałuje na swoich uczestników przynosząc kolejne problemy i wyzwania. Powstały w ten sposób kryzys można określić mianem wieloproblemowego kryzysu chronicznego lub kryzysu złożonego. Niestety w literaturze tematu trudno znaleźć badania, które w sposób holistyczny spojrzałyby na cały proces „uwięzienia”, pokazując, w jaki sposób rodziny osób pozbawionych wolności na poszczególnych jego etapach pokonują problemy, adaptują się do sytuacji oraz obierają stra- tegię działania. W niniejszym artykule zostaną zaprezentowane rozważania, które na podstawie pogłębio- nej analizy dotychczasowych badań spróbują ukazać poszczególne etapy procesu uwięzienia, przez jakie przechodzi rodzina własna skazanych mężczyzn, czyli ich partnerki i dzieci.
Bibliografia
Ambrozik, W. (2016). W stronę uspołecznienia systemu oddziaływań. Oficyna Wydawnicza Impuls.
Arditti, J. (2005), Families and incarceration: an ecological approach. Families in Society: the Journal of Contemporary Human Services, 86(2), 251–260. https://www.doi.org/10.1606/1044-3894.2460
Arditti, J. A. (2012). Parental incarceration and the family: Psychological and social effects of imprisonment on children, parents, and caregivers. New York University Press. https://doi.org/10.18574/nyu/9780814708057.001.0001
Barczykowska, A. (2008). Sytuacja życiowa rodzin osób pozbawionych wolności. W: L. Golińska, B. Dudka (red.), Rodzina i praca z perspektywy wyzwań i zagrożeń (342–352). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Bartlett, T. S., Flynn C. A., Trotter, C. J. (2018). They didn’t even let me say goodbye: A study of imprisoned primary carer fathers at the point of arrest in Victoria, Australia. Child Care in Practice, 24(2), 115–130. https://www.doi.org/10.1080/13575279.2017.1420035
Boswell, G., Wedge, P. (2007). Imprisoned fathers and their children. Jessica Kingsley Publishers.
Boyden, J., Mann, G. (2005). Children's risk, resilience, and coping in extreme situations. W: M. Ungar (Ed.), Handbook for working with children and youth: Pathways to resilience across cultures and contexts (3–25). Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781412976312.n1
Brunton-Smith, I., McCarthy, D. J. (2017). The effects of prisoner attachment to family on re-entry outcomes: A longitudinal assessment. The British Journal of Criminology, 57(2), 463–482. https://www.doi.org/10.1093/bjc/azv129
Children of Prisoners. (b.d.). ‘Not my crime, still my sentence’ A kaleidoscope for change in the pandemic world. https://childrenofprisoners.eu/not-my-crime--still-my-sentence-a-kaleidoscope-for-change-in-the-pandemic-world/
Cieślikowska-Ryczko, A. (2020). Rodzice więźniów. Studium doświadczeń. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Codd, H. (2007). Prisoners’ families and resettlement: A critical analysis. The Howard Journal, 46(3), 255–263. https://www.doi.org/10.1111/j.1468-2311.2007.00472.x
Codd, H. (2008). In the shadow of prison: Families, imprisonment and criminal justice. Willan Publishing.
Comfort, M. (2008). Doing time together: Love and family in the shadow of the prison. University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226114682.001.0001
Comfort, M. (2016). A twenty-hour-a-day job: The impact of frequent low-level criminal justice involvement on family life. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 665(1), 63–79. https://www.doi.org/10.1177/0002716215625038
Comfort, M. (2018). I’m the man and he’s the woman!: Gender dynamics among couples during and after prison. W: R. Condry, P. Smith (Eds.) In Prisons, Punishment and the Family: Towards a New Sociology of Punishment? (73–86). Oxford University Press.
Condry, R. (2007). Families shamed: The consequences of crime for relatives of serious offenders. Willan.
Condry, R., Smith, P. S. (2019). A holistic approach to prisoners families – from arrest to release. W: M. Hutton, D. Moran (Eds.), The Palgrave handbook of prison and the family (99–118). Palgrave. https://www.doi.org/10.1007/978-3-030-12744-2_6
Costello, E. J., Angold, A., Burns, B. J., Stangl, D. K., Tweed, D. L., Erkanli, A., Worthman. C. M. (1996). The Great Smoky Mountains Study of Youth. Goals, design, methods, and the prevalence of DSM-III-R disorders. Archives of General Psychiatry, 53(12), 1129–1136. https://www.doi.org/10.1001/archpsyc.1996.01830120067012
Cyrulnik, B. (2011). Rozmowy o miłości na skraju przepaści. Czarna Owca.
Doka, K. (1989). Disenfranchised grief: Recognizing hidden sorrow. Lexington Books
Dzierzyńska -Breś, S. (2016). Sytuacja społeczna rodzin osób pozbawionych wolności. Wydawnictwo Naukowe UAM.
Eddy, M. J, Poehlmann-Tynann, J. (red). (2019). Handbook on children with incarcerated parents: Research, policy, and practice. Springer Nature Switzerland AG. https://www.doi.org/https://doi.org/10.1007/978-3-030-16707-3_24
Einat, T., Rabinovitz, S. (2013). A warm touch in a cold cell: Inmates views on conjugal visits in a maximum-security women’s prison in Israel. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology, 57(12), 1522–1545. https://www.doi.org/10.1177/0306624X12461475
Farrington, D. (2003). Key results from the first forty years of the Cambridge Study in Delinquent Development. W: T. P. Thornberry, M.D. Krohn (Eds.), Taking stock in delinquency. An overview of findings from contemporary longitudinal studies (137–183). Kluwers Academic. https://doi.org/10.1007/0-306-47945-1_5
Foster, H., Hagan, J. (2015). Punishment regimes and the multilevel effects of parental incarceration: Intergenerational, intersectional, and interinstitutional models of social inequality and systemic exclusion. Annual Review of Sociology, 41, 35–158. https://www.doi.org/10.1146/annurev-soc-073014-112437
Hagan. J, Dinovitzer, R. (1999). Colleteral consequences of imprisonment for children, communities and prisoners. Crime and Justice. Prisons, 26, 121–162. https://doi.org/10.1086/449296
Hutton, M. (2018). The legally sanctioned stigma of prisoners families. W: R. Condry, P. Smith (Eds.), Prisons, punishment and the family: Towards a new sociology of punishment? (230–243). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198810087.003.0015
Jarzębińska, A. (2020). Przyczyny braku wizyt dziecka u ojca odbywającego karę pozbawienia wolności. Wychowanie w Rodzinie 2022, 28(3), 135–153. https://www.doi.org/10.34616/wwr.2022.3.135.153
Kuleta, M., Trzópek, T. (2003). Zmiana stylu życia jako efekt przezwyciężania kryzysu- szansa czy konieczność? W: D. Kubacka-Jasiecka, K. Mudyń (red.), Kryzys, interwencja i pomoc psychologiczna. Nowe ujęcia i możliwości (121–145). Wydawnictwo Adam Marszałek.
Lowenstein, A. (1986). Temporary single parenthood: The case of prisoners’ families. Family Relations, 35, 79–85. https://www.doi.org/10.2307/584286
Machel, H. (2014). Rodzina skazanego jako współuczestnik jego resocjalizacji penitencjarnej readaptacji i reintegracji społecznej. Resocjalizacja Polska, 7, 45–57.
Maldonado, S. (2006). Recidivism and paternal engagement. Family Law Quarterly, 40, 191– 212.
Markson, L., Lösel, F., Souza, K., Lanksey, C. (2015). Male prisoners’ family relationships and resilience in resettlement. Criminology and Criminal Justice, 15(4),
–441. https://www.doi.org/10.1177/1748895814566287
Masten, A. (2014). Global perspectives on resilience in children and youth. Child Development, 85(1), 6–20. https://www.doi.org/10.1111/cdev.12205
Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227–238. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.227
Mowen, T. J., Visher, C. A. (2016). Changing the ties that bind: How incarceration impacts family relationships. Criminology & Public Policy, 15(2), 503–528. https://www.doi.org/10.1111/1745-9133.12207
Murray, J., Farrington, D. (2008).The effects of parental imprisonment on children. Crime and Justice, 37(1), 133–206. https://www.doi.org/10.1086/520070
Nowak, B. M. (2011). Rodzina w kryzysie. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Nowak, B. M. (2011b). Rodzina w kryzysie złożonym: kontekst resocjalizacyjny. Resocjalizacja Polska, 2, 159–169.
Parkes, A., & Donson, F. (2018). Developing a child’s right to effective contact with a father in prison – An Irish perspective. Child Care in Practice, 24(2), 148–163. https://doi.org/10.1080/13575279.2017.1420039
Patterson, J. M. (2002). Understanding family resilience. Journal of Clinical Psychology, 58(3), 233–246. https://doi.org/10.1002/jclp.10019
Płużek, Z. (1997). Kryzysy psychologiczne i rodzaje kryzysów osobowościowych. W: D. Kubacka-Jasiecka, A. Lipowska-Teutsch (red.), Oblicza kryzysu psychologicznego i pracy interwencyjnej (31–43). Wydawnictwo ALL.
Roberts, Y. H., Snyder, F. J., Finley, M. K., Griffin, A., Anderson, J., Marshall, T., Radway, S., Stack, V., Crusto, C. A. (2014). Children exposed to the arrest of a family member: Associations with mental health. Journal Child Family Study, 23(2), 214–244. https://www.doi.org/10.1007/s10826-013-9717-2
Rocque, M., Bierie, D. M., Posick, C., MacKenzie, D. L. (2013). Unraveling change: Social bonds and recidivism among released offenders. Victims and Offenders, 8, 209–230. https://www.doi.org/10.1080/15564886.2012.755141
Rodriguez, N. (2016). Bridging the gap between research and practice: The role of science in addressing the effects of incarceration on family life. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 665(1), 231–240. https://www.doi.org/10.1177/00027162166334
Smith, P. S. (2014). When the innocent are punished: The children of imprisoned parents. Palgrave. https://doi.org/10.1057/9781137414298
Szczepanik, R., Miszewski, K. (2016). Wpływ długoterminowego uwięzienia na rodziny więźniów - stan wiedzy i zaniedbane kierunki badań. Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja, 30, 53–95. http://dx.doi.org/10.19203/psir.2016.030.03
Visher, C. A., Travis, J. (2003). Transitions from prison to community: Understanding individual pathways. Annual Review of Sociology, 29, 89–113. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.29.010202.095931
Walsh, F. (1998). Strengthening family resilience. Guilford.
Wildeman, C., Western, B. (2010). Incarceration in fragile families. The Future of Children, 20, 157–177. https://www.doi.org/10.1353/foc.2010.0006
Williams, K., Papadopoulou, V., Booth, N. (2012). Prisoners childhood and family backgrounds. Results from the Surveying Prisoner Crime Reduction (SPCR) longitudinal cohort study of prisoners. Ministry of Justice. https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/278837/prisoners-childhood-family-backgrounds.pdf
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Sonia Dzierzyńska- Breś
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
