OPRACOWANIE I WALIDACJA SKALI FAMILIZMU V.2.0
DOI:
https://doi.org/10.34813/14coll2026Słowa kluczowe:
familizm, pomiar psychologiczny, rodzina, dorosłośćAbstrakt
Celem przeprowadzonego badania było opracowanie zmodyfikowanej wersji Skali familizmu służącej do pomiaru familizmu, rozumianego jako wartość kulturowa, opisująca silną identyfikację i przywiązanie do rodziny osób dorosłych. Na próbie 1480 osób w wieku 18–60 lat sprawdzono właściwości psychometryczne metody. Rezultaty analizy czynnikowej (EFA) potwierdziły rozwiązanie czteroczynnikowe – wsparcie i zobowiązania rodzinne, szacunek, indywidualizm oraz materializm. Stopień rzetelności SF v.2.0 jest zadowalający. Trafność teoretyczna narzędzia została potwierdzona poprzez odniesienie go do zmiennych psychologicznych ujętych w pięciu narzędziach kwestionariuszach psychologicznych, tj. w Kwestionariuszu 4DSQ, w Kwestionariuszu relacji dorosłego rodzeństwa, w Kwestionariuszu zaangażowania interpersonal- nego, w Kwestionariuszu komunikacji afektywnej oraz w Skali wrażliwości empatycznej. Stwierdzono występowanie istotnych statystycznie różnic ze względu na płeć, posiadanie rodzeństwa oraz wiek, co stanowi potwierdzenie trafności teoretycznej metody oraz profiluje dalsze kierunki badań. Rezultaty badania walidacyjnego dają podstawy do stosowania skróconej wersji Skali familizmu w badaniach naukowych.
Bibliografia
Aslam, S. (2018). Anxiety and academic achievement of male and female adolescents. AGU International Journal of Research in Social Sciences & Humanities, 6, 972–975.
Bakiera, L. (2006). Rodzina z perspektywy socjologicznej i psychologicznej: ciągłość i zmiana. Obrazy życia rodzinnego z perspektywy interdyscyplinarnej. Roczniki Socjologii Rodziny, XVII, 101–115.
Cahill, K. M., Updegraff, K. A., Causadias, J. M., Korous, K. M. (2021). Familism values and adjustment among Hispanic/Latino individuals: A systematic review and meta-analysis. Psychological Bulletin, 147(9), 947–985. https://doi.org/10.1037/bul0000336
Campos, B., Rojas Perez, O. F., Guardino, C. (2016). Familism: A cultural value with implications for romantic relationship quality in U.S. Latinos. Journal of Social and Personal Relationships, 33(1), 81–100. https://doi.org/10.1177/0265407514562564
Christophe, N. K., Stein, G. L. (2022). Facilitating the study of familism across racial/ethnic groups: Creation of the Short Attitudinal Familism Scale. Journal of Family Psychology, 36(4), 534–544. https://doi.org/10.1037/fam0000954
Czachowski, S., Terluin, B., Izdebski, A., Izdebski, P. (2012). Evaluating the cross-cultural validity of the Polish version of the Four-Dimensional Symptom Questionnaire(4DSQ) using differential item functioning (DIF) analysis. Family Practice, 29(5), 609–615. https://doi.org/10.1093/fampra/cms016
Ellis, M. (2021). The Family in Past Perspective: An Interdisciplinary Exploration of Familial Relationships Through Time. Childhood in the Past, 14(2), 201–202. https://doi.org/10.1080/17585716.2021.1956055
Falzarano, F., Moxley, J., Pillemer, K., Czaja, S., J. (2022). Family Matters: Cross-Cultural Differences in Familism and Caregiving Outcomes, The Journals of Gerontology: Series B, 77(7), 1269–1279. https://doi.org/10.1093/geronb/gbab160
Hinojosa, M.S., Zsembik, B., Rittman, M. (2009). Patterns of informal care among Puerto Rican, African American, and White stroke survivors. Ethnicity Health, 14(6), 591–606. https://doi.org/10.1080/13557850903165403
Janicka, I., Szymczak, W. (2017). Kwestionariusz Zaangażowania Interpersonalnego – polska adaptacja metody. Polskie Forum Psychologiczne, 22(2), 205–218. https://doi.org/10.14656/PFP20170202
Jocson, R. M., Ceballo, R. (2020). Resilience in low-income Filipino mothers exposed to community violence: Religiosity and familism as protective factors. Psychology of Violence, 10(1), 8–17. https://doi.org/10.1037/vio0000216
Kasser, T. (2002). The High Price of Materialism. MIT Press.
Kaźmierczak, M., Plopa, M., Retowski, S. (2007). Skala Wrażliwości Empatycznej. Przegląd Psychologiczny, 50(1), 9–24.
Knight, B. G., Sayegh, P. (2010). Cultural values and caregiving: the updated sociocultural stress and coping model. The journals of gerontology. Series B, Psychological sciences and social sciences, 65B(1), 5–13. https://doi.org/10.1093/geronb/gbp096
Kroczek, P. (2017). Rodzina w polskim systemie prawnym we współczesnych okolicznościach życia. W: P. Kroczek, T. Kornecki (red.), Rodzina fundamentem społeczeństwa. Aspekt społeczno-prawny (141–171). Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. Wydawnictwo Naukowe.
Lewenstein, B. (2006). Społeczeństwo rodzin czy obywateli – kapitał społeczny Polaków okresu transformacji, Societas/Communitas, 1(1), 163–196.
Losada, A., Márquez-González, M., Vara-García, C., Barrera-Caballero, S., Cabrera, I., Gallego-Alberto, L., Olmos, R., Romero-Moreno, R. (2020). Measuring familism in dementia family caregivers: the revised familism scale.Aging & mental health,24(5), 784–788. https://doi.org/10.1080/13607863.2018.1562537.
Padilla, J., Jager, J., Updegraff, K. A., McHale, S. M., Umaña-Taylor, A. J. (2020). Mexican origin family members' unique and shared family perspectives of familism values and their links with parent-youth relationship quality. Developmental psychology, 56(5), 993–1008. https://doi.org/10.1037/dev0000913.
Padilla, J., Updegraff, K. A., McHale, S. M., Umaña-Taylor, A. J., Jager, J. (2022). Longitudinal associations between Mexican-origin youth’s relationships with parents, siblings, and friends and individual adjustment. Journal of Social and Personal Relationships, 41(3), 617–644. https://doi.org/10.1177/02654075221119428
Polska Akademia Nauk. (2020). Kodeks etyki pracownika naukowego. Wyd. III. https://www.nauka-pan.pl/index.php/nauka/article/view/877/912
Sabogal, F., Marín, G., Otero-Sabogal, R., Marín, B.V ., Perez-Stable, E.J. (1987). Hispanic familism and acculturation: What changes and what doesn’t? Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 9(4), 397–412. https://doi.org/10.1177/07399863870094003
Sircar, J. K., Mejia, Y. C., Stein, G. L., Plunkett, S. W., Patel, P. (2021). The role of familism pride in maintaining family functioning for Latinx college students. Journal of Latinx Psychology, 9(3), 217–231. https://doi.org/10.1037/lat0000174
Son, D., Updegraff, K. A., Umaña-Taylor, A. J. (2022). Familism values and Mexican-origin adolescents’ disclosure and secrecy with fathers and mothers. Journal of Family Psychology, 36(8), 1296–1305. https://doi.org/10.1037/fam0000986
Steidel, A. G. L., Contreras, J. M. (2003). A new familism scale for use with Latino populations. Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 25(3), 312–330. https://doi.org/10.1177/0739986303256912
Stein, G.L., Gonzalez, L.M., Cupito, A.M., Kiang, L., Supple, A.J. (2013). The protective role of Familism in the lives of Latino Adolescents. Journal of Family Issue, 36(10), 1255–1273. https://doi.org/10.1177/0192513X13502480
Szlendak, T. (2015). Socjologia rodziny. Ewolucja, historia, zróżnicowanie. Wyd. PWN.
Thomas, P., Liu, H., Umberson, D. (2017). Family Relationships and Well-Being. Innovation in Aging, 1, igx025. https://doi.org/10.1093/geroni/igx025.
Updegraff, K. A., McHale, S. M., Whiteman, S., D, Thayer, S. M., Delgado, M.Y. (2005). Adolescent sibling relationships in Mexican American families: Exploring the role of familism. Journal of Family Psychology, 19, 512–522.
Walęcka-Matyja, K., Janicka, I. (2021). Rodzina jako wartość. Analiza psychologiczna wartości rodzinnych. Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego.
Walęcka-Matyja, K. (2014). Psychometric properties of the polish adaptation of the Adult Sibling Relationship Questionnaire (ASRQ). Archives of Psychiatry and Psychotheraphy, 16(4), 77–88. https://doi.org/10.12740/APP/32460
Walęcka-Matyja, K. (2020a). Familism – the concept, measure and importance for mental health. Psychiatria Polska, 54(4), 791–806. https://doi.org/10.12740/PP/108993
Walęcka-Matyja, K. (2020b). Polish version of the Affectionate Communication Index. Preliminary report. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio. Porozumiewanie się, dialog, komunikacja. Ujęcie integralne, 2(42), 151–164. https://doi.org/10.34766/fetr.v42i2.262
Walęcka-Matyja, K., Banach, A. (2022). Family values as predictors of the quality of close relationships. Przegląd Psychologiczny, 65(1), 43–64. https://doi.org/10.31648/przegldpsychologiczny.8542
Walęcka-Matyja, K. (2024). Wartości rodzinne i relacja interpersonalna rodzeństw jako predyktory zdrowia psychicznego młodych dorosłych. W: E. Napora (red.), Badania i pomoc psychologiczna (31–51). Wyd. Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie.
Walęcka-Matyja, K. K, Krawczyk, J. P. (2023). Komunikacja afektywna a empatia i wartości rodzinne u młodych dorosłych z rodzin monoparentalnych. Family Forum, 12, 57–86. https://doi.org/10.25167/FF/4789.
Wheeler, L. A., Updegraff, K. A., Umaña-Taylor, A. J., Crouter, A. C. (2021). Mexican-origin parents’ workplace discrimination and well-being: The roles of familism values, family conflict, and gender. Cultural Diversity & Ethnic Minority Psychology, 27(4), 717–727. https://doi.org/10.1037/cdp0000483
Ziółkowski, M. (2000). Przemiany interesów i wartości społeczeństwa polskiego: teorie, tendencje, interpretacje. Wydawnictwo Fundacji „Humaniora”.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Katarzyna Walęcka-Matyja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
