PRZEKONANIA MŁODZIEŻY DOTYCZĄCE ŚRODOWISKA NATURALNEGO A POCZUCIE ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA JEGO STAN

Autor

DOI:

https://doi.org/10.34813/39coll2025

Słowa kluczowe:

kryzys ekologiczny, młodzież, Hans Jonas, odpowiedzialność za środowisko, aktywność proekologiczna

Abstrakt

Aktualny stan środowiska naturalnego wymaga nie tylko świadomości ekologicznej, lecz również wynikającej z poczucia odpowiedzialności troski o jego stan. Odpowiedzialność ta rozumiana jest za Hansem Jonasem jako odpowiedzialność za to, co jest do uczynienia i przekłada się na dwie kategorie: zaangażowanie w działania na rzecz ochrony przyrody oraz gotowość do wyrzeczeń dla jej dobra. 

Celem artykułu było zbadanie: 1) stopnia w jakim koncepcje etyki środowiskowej (etyka antropo-centryczna, etyka biocentryczna/holistyczna) wpisują się w przekonania młodzieży dotyczące środowiska naturalnego oraz 2) czy przekonania te znajdują odzwierciedlenie w poczuciu odpowiedzialności za jego stan. Dane zostały zebrane za pomocą ankiety złożonej z 46 pytań, przeprowadzonej wśród 205 uczniów z terenu województwa pomorskiego. 

Wyniki analiz wskazują, że przekonania 61,46% badanej młodzieży dotyczące środowiska natu-ralnego wpisują się w koncepcje etyki biocentrycznej/holistycznej, a respondenci postrzegają siebie jako osoby mające wpływ na stan środowiska naturalnego (70,24%). Jednak spośród 126 osób, których prze-konania wpisywały się w etykę biocentryczną/holistyczną, 40,48% wykazało brak lub obojętność w kwe-stii wyrzeczeń na rzecz środowiska naturalnego, a 46,83% brak lub niewielkie zaangażowanie w działania mające na celu jego ochronę. Oznacza to, że część młodzieży nie czuje się odpowiedzialna za zmiany i działania, które należy wprowadzić w celu ochrony środowiska, nie jest gotowa do poświęceń i aktywności w celu poprawy jego kondycji. 

Bibliografia

Babbie, E. (2004). Badania społeczne w praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN. Bonenberg, M.M. (1992). Etyka środowiskowa. Założenia i kierunki. Wydawnictwo UJ.

Boulter, S., Palutikof, J., Karoly, D.J., Guitart D. (2013). Natural Disasters and Adaptation to Climate Change. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511845710

Burger, T. (2005). Świadomość ekologiczna społeczeństwa polskiego. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa.

Diffey, J., Wright, S., Uchendu, J.O., Masithi, S., Olude, A., Juma, D.O., Anya, L.H., Salami, T., Mogathala, P.R., Agarwal, H., Roh, H., Villanueva, K.A., Cote, J., Saini, A., Mitchell, K., Kleczka, J., Lobner, N.G., Ialamov, L., Borbely, M., Hostetler, T., Wood, A., Rodriguez-Uruchurtu, A.M., Lawrance, E. (2002). Not about us without us – the feelings and hopes of climate-concerned young people around the world. International Review of Psychiatry, 34(5), 499–509, https://doi.org/10.1080/09540261.2022.2126297

Domka, L. (1998). Kryzys środowiska a edukacja dla ekorozwoju. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Gola, B. (2021). Odpowiedzialność i troska – etyka środowiskowa na czas pandemii. Edukacja etyczna do przetrwania „po”. Edukacja Etyczna, 18, 74–93.

Grodzińska-Jurczak, M. (2005). Świadomość ekologiczna przedszkolaków, uczniów, nauczycieli oraz rodziców dzieci w wieku przedszkolnym z czterech regionów Polski: raport z badań. Wydawnictwo „Zielone Brygady”.

Hickman, C., Marks E., Pihkala, P., Clayton, S., Lewandowski, R.E., Mayall, E.E, Wray, B., Mellor, C., Suster, L. (2021). Climate anxiety in children and young people and their beliefs about government responses to climate change: a global survey. The Lancet Planetary Health, 5(12), 863–867. https://doi.org/10.1016/S2542-5196(21)00278-3

IPCC Report: Climate change 2023 synthesis report (2023). Pobrane z: https://www.ipcc.ch/re-port/ar6/syr/downloads/report/IPCC_AR6_SYR_SPM.pdf

Jonas, H. (1996). Zasada odpowiedzialności. Tłum. M. Klimowicz. Wydawnictwo Platan. Kaiho, K. (2022). Extinction magnitude of animals in the near future. Scientific Reports, 12(1), 19593. https://doi.org/10.1038/s41598-022-23369-5. Li, Q., England, M.H., Hogg, McC. A., Rintoul, R.S., Morrison K.A. (2023). Abyssal ocean overturning slowdown and warming driven by Antarctic meltwater. Nature, 615, 841– 847. https://doi.org/10.1038/s41586-023-05762-w Ministerstwo Klimatu i Środowiska (2021). Badanie świadomości i zachowań ekologicznych mieszkańców Polski, zainicjowane w 2011 roku. Gov.pl. Pobrane z: https://www.gov.pl/ web/klimat/badania-swiadomosci-ekologicznej Ranjan, T.G. (2022). Global deforestation and its relation to animal extinction. World Journal of Advanced Research and Reviews, 15, 499–511. https://doi.org/10.30574/ wjarr.2022.15.1.0749 Sabater, S., Freixa, A., Jiménez, L., López-Doval, J. Pace, G., Pascoal, C., Perujo, N., Craven, D., González-Trujillo, J.D. (2023). Extreme weather events threaten biodiversity and functions of river ecosystems: evidence from a meta-analysis. Biological Reviews, 98(2), 450–461. https://doi.org/10.1111/brv.12914 Skarzyńska, J. (2012). Badanie świadomości i zachowań ekologicznych mieszkańców Polski. Ministerstwo Środowiska. Pobrane z: https://www.gov.pl/attachment/4f527d0a-6695- -485d-b85a-59330a6fed81 Skarzyńska, J. (2015). Raport z analizy badań świadomości, postaw i zachowań ekologicznych Polaków przeprowadzonych w Polsce w latach 2009–2015. Ministerstwo Środowiska. Pobrane z: https://www.gov.pl/attachment/b834dc53-643d-4899-b95b-759340b74bf8

Pobrania

Opublikowane

2025-11-22

Numer

Dział

Artykuły