Zagrożenia bezpieczeństwa kulturowego w dobie nowoczesności
DOI:
https://doi.org/10.34813/44coll2024Słowa kluczowe:
cultural security, material, spiritual and social culture, cultural threats, cultural identityAbstrakt
Bezpieczeństwo kulturowe to przedmiot badań interdyscyplinarny i złożony, osadzony nie tylko w naukach o bezpieczeństwie ale przede wszystkim w socjologii kultury, kulturoznawstwie, antropologii kulturowej, etnografii i etnologii, filozofii, a także naukach prawnych i historii. Jego interdyscyplinarny charakter wymusza analizę zagrożeń dla bezpieczeństwa kulturowego z wielu różnorodnych perspektyw naukowych, odnoszących się do kultury materialnej duchowej i społecznej. Dla potrzeb analizy przyjęto umowny układ IGNP/MDS (ang. IGNT/MSS), w którym I oznacza poziom indywidualny, G – grupowy, N – narodowy, P – ponadnarodowy, natomiast M – wymiar materialny, D – wymiar duchowy i S – wymiar społeczny. W ramach zmiennych proponowanych w układzie przeprowadzono analizę zagrożeń kulturowych współczesnego świata. Artykuł ma charakter deskrypcyjno-eksplanacyjny i opiera się na badaniach jakościowych, głownie na analizie źródeł oraz obserwacji biernej. Jego celem jest identyfikacja głównych zagrożeń dla bezpieczeństwa kulturowego oraz wyjaśnienie ich etiologii.
Bibliografia
Bagby, Johnson, L. M. (1994). The use and abuse of thucydides in international relations. International Organization, 48(1), 131–153.
Bauman, Z. (2007). Europa niedokończona przygoda. Wydawnictwo Literackie. Bodziany, M. (2019). Wewnętrzne uwarunkowania bezpieczeństwa kulturowego Polski. Wydawnictwo AWL. Booth, K. (2007). Theory of World Security. Cambridge University Press. Booth, K. (1991). Security and Emancipation, Review of International Studies, 17(4), 313–326. https://doi.org/10.1017/S0260210500112033 Budyta-Budzyńska, M. (2010). Socjologia narodu i konfliktów etnicznych. Warszawa.
Buzan, B., & Waever O. (2003). Regions and powers. The structure of international security. Cambridge University Press. Cieślarczyk, M. (2010). Kultura bezpieczeństwa i obronności. Wydawnictwo AP. Czaja, J. (2008). Kulturowe czynniki bezpieczeństwa. Wydawnictwo Krakowskiej Szkoły Wyższej im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Czaja, J. (2013). Kulturowy wymiar bezpieczeństwa. Aspekty teoretyczne i praktyczne. Wydawnictwo Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Czaputowicz, J. (2003). Kryteria bezpieczeństwa międzynarodowego państwa – aspekty teoretyczne. In S. Dębski & B. Górka-Winter (Eds.), Kryteria bezpieczeństwa międzynarodowego państwa. PISM. Czaputowicz, J. (2008). Teorie stosunków międzynarodowych: krytyka i systematyzacja. Wydawnictwo PWN. Dawidczyk, A. (2001). Nowe wyzwania, zagrożenia i szanse dla bezpieczeństwa Polski u progu XXI wieku. Warszawa. Delanty, G. (1999). Odkrywanie Europy. Idea, tożsamość, rzeczywistość. Wydawnictwo Naukowe PWN. Fijałkowski, Ł. (2012). „Emancypacja” człowieka jako podstawa bezpieczeństwa światowego. Kultura – Historia – Globalizacja, 12, 57–66. Filipiak, M. (2000). Socjologia kultury. Zarys zagadnień. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Stanford University Press. Gray, C. S. (1984). Comparative Strategic Culture. Parameters, 14(4). Gumiński, M. (2010). Geneza ponowoczesnych przygód z tożsamością. Kultura i Historia, 18. https://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/1892
Hannerz, U. (2015). Cosmopolitans and Locals in World Culture. In Globalization and iden- tity. John Wiley & Sons, ebook.
Heyer Young, V. (2005). Ruth Benedict – Beyond relativity, beyond pattern. University of Ne- braska Press.
Huysmans, J. (2006). The Politics of Insecurity: Fear and Asylum in the EU. Abington. Innis, H. (2007). Nachylenie komunikacyjne. In G. Godlewski et al. (Eds.), Communicare. Almanach antropologiczny. Temat 2: Oralność/Piśmienność.Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. Jarmoszko, S. (2010). Nowe wzory kultury bezpieczeństwa a procesy deterioracji więzi społecznej. In E. Rekłajtis, R. Wiśniewski, J. Zdanowski (Eds.), Jedność i różnorodność.
Kultura vs. kultury. Wyd. Aspra J-R. Jawłowska, A. (2003). Nowe regionalizmy w Polsce. In M. Kempny, G. & Woroniecka (Eds.), Wymiary globalizacji kulturowej. Wyzwania badawcze. Wydawnictwo WSIiE TWP.
Jemioło, T. (2001). Bezpieczeństwo kulturowe w warunkach globalizacji i procesów społecznych. In Kultura narodowa w kształtowaniu świadomości obronnej społeczeństwa i bezpieczeństwa państwa. „Zeszyt Problemowy TWO”, 3(25), s. 20–31. Johnston, A. I. (1995). Thinking about Strategic Culture. International Security, 19(4), 32–64.
Kitler, W. (2011). Bezpieczeństwo narodowe RP. Podstawowe kategorie. Uwarunkowania. System. Wyd. AON. Krzysztofek, K. (2000). Globalna kultura i globalne zarządzanie. Sprawy Międzynarodowe, 1, 67–86. Kułaga, A. (2016). Wyzwania natury gospodarczej w świetle krytycznych studiów nad bezpieczeństwem. Przegląd Europejski, 1(39), 8–27. Lantis, J. S., & Howlett D. (2009). Kultura strategiczna. In J. Baylis et al. (Ed.), Strategia we współczesnym świecie (transl. W. Nowicki). Seria Politico. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagielońskiego. Lowenthal, D. (2000). European identity: An emerging concept. Australian Journal of Politics and History, 46(3), 314–321. Mach, Z., & Niedźwiedzki D. (Eds.). (2002). Polska lokalna wobec integracji europejskiej. Universitas. McDonald, M. (2007). Emancipation and critical terrorism studies. European Political Science, 6(3), 252–259. https://doi.org/10.1057/palgrave.eps.2210142 McLuhan, M. (2004). Zozumieć media: przedłużenia człowieka. WNT Wydawnictwa Naukowo-Techniczne. Mead, M. (2000). Kultura i tożsamość. Studium dystansu międzypokoleniowego. WN PWN. Melosik, Z., & Szkudlarek, T. (1998). Kultura, tożsamość i edukacja. Migotanie znaczeń. Oficyna Wydawnicza Impuls. Michałowska, G. (1997). Bezpieczeństwo kulturowe w warunkach globalizacji procesów społecznych. In D. B. Bobrow, E. Haliżak, & R. Zięba (Eds.), Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe u schyłku XX wieku (s. 131–145). Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.
Pawłuszko, T. (2015). Konceptualizacja teorii regionalnych kompleksów bezpieczeństwa, Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego, 9(2), 57–70. https://doi.org/10.34862/rbm.2015.2.5 Piwowarski, J. (2015). Trzy filary kultury bezpieczeństwa. Kultura Bezpieczeństwa. Nauka – Praktyka – Refleksje, 19, 21–33. Postman, N. (2004). Technopol. Triumf techniki nad kulturą. Muza. Przewłocki, J., & Szczepański, W. J. (Eds.). (1981). Ideologia a współczesne stosunki międzynarodowe. Uniwersytet Śląski Said, E. (2005). Orientalizm. Wydawnictwo Zysk i S-ka. Schwarz, T., & Mead, M. (1960). Micro- and Macro-Cultural Models for Cultural Evolution. Uses of Typology in Language or Culture or Both: A Symposium Presented at the 1960 Meetings of the American Anthropological Association (Jan., 1961). Anthropological Linguistics, 3(1), 1–7. https://www.jstor.org/stable/30022288?seq=1#page_scan_tab_contents [retrieved on 6 November 2018]
Snyder, J. L. (1977). The Soviet Strategic Culture: Implications for Limited Nuclear Opera- tions. RAND Corporation.
Tułowiecki, D. (2016). Bezpieczeństwo kulturowe a obecność i/lub eliminacja religii w polskim kanonie kultury. Zeszyty Naukowe KUL, 59(4), 89–115.
Wæver, O. (1995). Securitation and Desecuritation. In R. D. Lipschutz (Ed.), On security (46–87). Columbia University Press.
Wæver, O. (1993). Societal security – the concept. In O. Wæver, B. Buzan, M. Kelstrup, & S. Lemaitre (Eds.), Identity, migration and the new security agenda in Europe (17–40). Pinter.
Weber, C. (1992). Reconsidering statehood: Exemining the sovereignty/intervention bound- ary. Interview of International Studies, 18(3), 199-216.
Williams, P. D. (Ed.). (2012). Studia bezpieczeństwa. Wyd. Uniwersytetu Jegiellońskiego.
Włodkowska-Bagan, A. (2009). Bezpieczeństwo kulturowe. In K. A. Wojtaszczyk, & A. Materska-Sosnowska (Eds.), Bezpieczeństwo państwa (143–171). Oficyna Wydawnicza ASPRA JR. Wnuk-Lipiński, E. (2004). Świat międzyepoki. Globalizacja. Demokracja. Państwo narodowe. Wyd. Znak. Zieba, R. (2004). Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego. Koncepcje – struktury – funkcjonowanie. Wyd. SCHOLAR. Ziętek, A. (2016). Bezpieczeństwo kulturowe w Europie. Wyd. UMCS.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Marek Bodziany
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
