PRZYCZYNY, KATEGORIE I SKUTKI PATOSTREAMINGU – ANALIZA JAKOŚCIOWA WYBRANYCH TREŚCI ŹRÓDEŁ MEDIALNYCH
DOI:
https://doi.org/10.34813/28coll2025Słowa kluczowe:
dzieci, młodzież, badania jakościowe, mowa nienawiści, patostreaming, profilaktyka przemocy w sieci, IntertnetAbstrakt
Prowadzone badania oparte były na paradygmacie jakościowym, ich celem było zrozumienie fenomenu patostreamu, uwzględniając perspektywę jego twórców i odbiorców. Przedmiotem analiz były przekazy jawne oraz ukryte w źródłach wirtualnych i drukowanych (prasowych) dotyczących zjawiska. Pytanie badawcze skupiało się na kategoriach i potencjalnych skutkach obecności zjawiska patostreamingu w sieci. Próbę obejmowało 15 materiałów źródłowych zamieszczonych w Internecie, w badaniach wyko- rzystano metodę netnografii, zaś jako orientację analityczną – analizę treści. Analizując motywy towarzyszące twórcom przekazów patostreamingowych, można zauważyć istotną rozbieżność pomiędzy motywami deklarowanymi (tworzenie sztuki nowoczesnej) a rzeczywistymi (dążenie do społecznego zaistnienia, zarobienia pieniędzy w łatwy sposób, degenerację, alkoholizm). Patostreamerom (których sylwetki nakreślono w artykule) zarzucić można: propagowanie zachowań ryzykownych, seksualizację dzieci i młodzieży, normalizację przemocy fizycznej, psychicznej i seksualnej (w tym pedofilii i zoofilii), propagowanie wulgaryzmów i mowy nienawiści oraz wdrażanie ich do codziennego języka, namawianie odbiorców do łamania prawa poprzez hejtowanie innych patotwórców. Rekomendacje pedagogiczne obejmują opracowanie trójpłaszczynowych działań profilaktycznych adresowanych do uczniów, rodzi- ców i nauczycieli i włączenie ich do programów profilaktyczno-wychowawczych szkoły podstawowej i ponadpodstawowej.
Bibliografia
Angielczyk, P.Z. (2019). Homo crudelis w dobie Internetu. Parezja, 2(12), 48–64. https://doi.org/10.15290/parezja.2019.12.04
Babbie, E. (2008). Podstawy badań społecznych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bałandynowicz, A. (2008). Agresja i przemoc w środkach komunikacji społecznej. Prokuratura i Prawo, 1, 70–90.
Bęk, D., Popiołek, M. (2019). Patostreaming – charakterystyka i prawne konteksty zjawiska. Zarządzanie Mediami, 7(4), 247–262. http://doi.org/10.4467/23540214ZM.19.016.11342
Borowska-Beszta, B., Bartnikowska U., Ćwirynkało, K. (2017). Analiza wtórna jakościowych danych zastanych: przegląd założeń teoretycznych i aplikacji metodologicznych. Jakościowe Badania Pedagogiczne, 1(II), 5–25. http://repozytorium.umk.pl/handle/item/4701
Denzin, N.K., Lincoln Y.S. (1994). Introduction. Entering the field of qualitative research. W: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (Eds.), Handbook of Qualitative Research (1–17). Sage Publications.
Dziekońska, J. (2020). Kultura dziecięca w Internecie. Studium netnograficzne. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Frankfort-Nachmias, Ch., Nachnias, D.(2001). Metody badawcze w naukach społecznych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Gibbs, G. (2007). Analyzing Qualitative Data. Los Angeles. Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781849208574
Goetz, M. (2015). Czy Internet pozbawia nas empatii? Niebieska Linia, 3, 10–13.
Hammersley, M. (2000). Metody badań terenowych. Wyd. Zysk i S-ka.
Kari, P. (2020, 16 lipca). Should you delete TikTok? Here’s what experts say about the app Trump wants to ban. The Guardian. https://www.theguardian.com/technology/ 2020/jul/16/tiktok-video-sharing-app-should-you-delete-it
Kępka, M. (2019). Charakterystyka zjawiska patotreści. W: L. Wójcik, S. Wojtasik (red.), Pato-treści w Internecie. Raport o problemie (9–18). Wydawnictwo Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Kmieciak-Goławska, A. (2019). Patostreaming – jako narzędzie popularyzacji przemocy. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Kryminologicznego, 25, 56–70. https://doi.org/10.5281/zenodo.5005567
Komańda, M. (2011). Etyka w badaniach jakościowych prowadzonych w Internecie. Przegląd Organizacji, 5, 8–18. http://doi.org/10.33141/po.2011.05.08 Konarzewski, K. (2000). Jak uprawiać badania oświatowe. Metodologia praktyczna. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne.
Kopińska, V. (2021). Uwięzienie w konwencji. Jakościowa metasynteza badań na temat zaangażowania obywatelskiego młodych. Przegląd Badań Edukacyjnych, 4(34), 151–179. http://doi.org/10.12775/PBE.2021.024.
Kozinets, R.V. (2012). Netnografia. Badania etnograficzne on-line. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kubinowski, D. (2011). Jakościowe badania pedagogiczne. Filozofia, metodyka, ewaluacja. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Lange, R. (red.). (2019). Rodzice Nastolatków 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania społecz-nego. Dział Badań Rynku i Opinii. NASK. Państwowy Instytut Badawczy. Makaruk, K. (2019). Skala problemu. W: L. Wójcik, S. Wojtasik (red.), Patotreści w Internecie. Raport o problemie (18–30). Wydawnictwo Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę
Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1–6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816
Olczyk, A. (2017). Czym jest hejt? Kilka słów o werbalnej nienawiści. W: J. Dynkowska, N. Lemann, M. Wróblewski, A. Zator (red.), Hejterstwo. Nowa praktyka kulturowa? Geneza, przypadki, diagnoza (25–38). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/ 10.18778/8088-665-0.03
Patton, M.Q. (1990). Qualitative Evaluation and Research Methods. Sage Pubilcations.
Pilch, T., Bauman, T. (2000). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Wyd. Żak.
Podlewska, J. (2019). Patotreści-próba analizy prawnej. W: L. Wójcik, S. Wojtasik (red.). Pato-treści w Internecie. Raport o problemie (31–42). Wydawnictwo Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Polcyn, S. (2018). Wyzwania dla edukacji medialnej w kontekście destruktywnego fenomenu patostreamerów. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 10, 3–10. http://doi.org/10.15290. 10.5604/01.3001.0013.0140
Pyżalski, J. (2012). Agresja elektroniczna i cyberbullying jako ryzykowne zachowania młodzieży. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Rapley, T. (2013). Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Rubacha, K. (2008). Metodologia badań nad edukacją. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne. Siemieniecka, D., Skibińska, M., Majewska K. (2020). Cyberagresja – zjawisko, skutki, zapo-biegania. Wydawnictwo Adam Marszałek. https://doi.org/10.12775/4384-0
Siemieniecka, D. Majewska, K. (2022). Hejt i mowa nienawiści w Internecie – praktyczne wskazania dla służb mundurowych i ich rodzin. The Prison Systems Review, 17, 30–50. http://doi.org/10.52694/ThPSR.117.9
Silverman, D. (2007). Interpretacja danych jakościowych. Metoda analizy rozmowy, tekstu i interakcji. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Szpunar, M. (2016). Kultura cyfrowego narcyzm. Akademia Górniczo-Hutnicza.
Tanaś, M. (red.). (2016). Nastolatki wobec Internetu. Raport NASK. https://akademia.nask.pl/ publikacje/Nastolatki_wobec_internetu_.pdf.
Wojtasik, Ł. (red.). (2019). Jak reagować na cyberprzemoc. Poradnik dla szkół. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. https://www.edukacja.fdds.pl/cb0428e3-c0d8-47cb-8508-1b865100a1f9/ Extras/ksiazka-jak_ reagowac_na_cyberprzemoc-FDDS-12042017.pdf.
Wojtasik, Ł. (2019). Problem szkodliwych treści w Internecie a zjawisko patotreści. W: L. Wójcik, S. Wojtasik (red.), Patotreści w Internecie. Raport o problemie (5–15). Wydawnictwo Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. https://edukacja.um.warszawa.pl/documents/66399/ 19839747/patotresci_w_internecie_raport_fddzs_2019.pdf/112b2f99-0703-7e55-6037- -61c88c4fbae3?t=1634497882105.
Wojtyna, M. (2019). Nuda, dymy, podmiotowość. Patostream jako gatunek. Tekstualia Palimpsety Literackie Artystyczne i Naukowe, 58, 55–70. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.6423
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Dorota Zaworska-Nikoniuk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
