ZWIĄZEK OBRAZU CIAŁA I POCZUCIA WSPARCIA SPOŁECZNEGO KOBIET W CIĄŻY I W POŁOGU W KONTEKŚCIE UŻYTKOWANIA APLIKACJI INSTAGRAM
DOI:
https://doi.org/10.34813/41coll2025Słowa kluczowe:
ciąża, połóg, poczucie wsparcia społecznego, obraz ciała, media społecznościoweAbstrakt
Celem badań własnych zreferowanych w niniejszym artykule było sprawdzenie, czy istnieje związek między obrazem ciała a poczuciem wsparcia społecznego w zależności od korzystania z mediów społecznościowych u kobiet w ciąży i połogu. W badaniu wzięło udział 69 kobiet w ciąży i połogu, spośród których wyłoniono dwie grupy: kobiety korzystające oraz niekorzystające z mediów społecznościowych, konkretnie z aplikacji Instagram. Do badania wykorzystano ankietę osobową służącą zebraniu danych metryczkowych, Wielowymiarowy kwestionariusz do badania obrazu ciała (MBSRQ) oraz Wielowymiarową skalę spostrzeganego wsparcia społecznego (MSPSS).
Na podstawie przeprowadzonych analiz wykazano, iż istnieje istotna korelacja między ogólnymi wynikami obrazu ciała oraz poczucia wsparcia społecznego w całej próbie oraz w grupie porównawczej, tj. kobiet, które nie są użytkowniczkami mediów społecznościowych. Jednocześnie częściowo potwierdzono, iż korzystanie z mediów społecznościowych różnicuje obraz ciała kobiet w ciąży i połogu będących użytkowniczkami aplikacji Instagram. Dowiedziono także, iż zamężne kobiety w ciąży i w połogu korzystające z mediów społecznościowych otrzymują więcej ogólnie rozumianego wsparcia społecznego oraz wsparcia płynącego od przyjaciół niż kobiety niekorzystające z Instagrama. Potwierdzono też, iż wyższa subiektywna ocena ciała przed ciążą pozostaje w związku z korzystniejszym obrazem ciała u wszystkich badanych kobiet, niezależnie od zaangażowania w media społecznościowe.
Bibliografia
Antoniou, E., Tzanoulinou, M.-D., Stamoulou, P., Orovou, E. (2022). The important role of partner support in women’s mental disorders during the perinatal period. A literature review. MAEDICA – a Journal of Clinical Medicine, 17(1), 194–200. https://doi.org/10.26574/maedica.2022.17.1.194
Bender, M., van Osch, Y., Sleegers, W., Ye, M. (2019). Social Support benefits psychological adjustment of international students: Evidence from a meta-analysis. Journal of Cross-Cultural Psychology, 50(7), 827–847. https://doi.org/10.1177/0022022119861151
Brytek-Matera, A. (2008). Obraz ciała – obraz siebie. Wizerunek własnego ciała w ujęciu psychospołecznym. Wydawnictwo Difin.
Brzeziński, J. (2019). Metodologia badań psychologicznych. Wydawnictwo PWN
Budds, K. Validating social support and prioritizing maternal wellbeing: beyond intensive moth-ering and maternal responsibility. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci, 21, 376 (1827), 20200029. https://doi.org/10.1098/rstb.2020.0029
Buszman, K., Przybyła-Basista, H. (2017). Polska adaptacja Wielowymiarowej skali spostrzeganego wsparcia społecznego. Polskie Forum Psychologiczne, 22(4), 581–599. https://doi.org/10.14656/PFP20170404
Cash, T., Pruzinsky, T. (2002). Body Image: A Handbook of Theory, Research, and Clinical Practice. Guilford Press.
Chan, K.L., Chen, M. (2019). Effects of social media and mobile health apps on pregnancy care: Meta-analysis. Jmir Mhealth and Uhealth, 7(1), 11836. https://doi.org/10.2196/11836
Dalhaug, E.M., Haakstad, L.A.H. (2022). Does appearance matter during pregnancy? A cross-sectional study of body satisfaction from pre-pregnancy to late gestation. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(23), 16375. https://doi.org/10.3390/ijerph192316375
de Waal, N., Boekhorst, M.G.B.M., Nyklíček, I., Pop, V.J.M. (2023). Maternal-infant bonding and partner support during pregnancy and postpartum: Associations with early child social-emotional development. Infant Behavior & Development, 72, 101871. https://doi.org/10.1016/j.infbeh.2023.101871
Dutkiewicz, A. (2018). Fat talk – the mechanisms and consequences of devaluating one’s own physical appearance. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 18(2), 208–211. https://doi.org/10.15557/PiPK.2018.0025
Gebuza, G., Kaźmierczak, M., Mieczkowska, E., Gierszewska, M. (2018). Wsparcie społeczne jako determinant zadowolenia z życia u kobiet w okresie ciąży i po cięciu cesarskim. Psychiatria Polska, 52(3), 585–598. https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/64194
Gonzaga, I., Claumann, G.S., Scarabelot, K.S., Silva, D.A., Pelegrini, A. (2021). Body image dissatisfaction in adolescents: Comparison with physical activity, teasing and social support. Journal of Health Psychology, 26(10), 1651–1660. https://doi.org/ 10.1177/1359105319887796
Grajek, M., Krupa-Kotara, K., Grot, M., Kujawińska, M., Helisz, P., Gwioździk, W., Białek-Dratwa, A., Staśkiewicz, W., Kobza, J. (2022). Perception of the body image in women after childbirth and the specific determinants of their eating behavior: Cross-sectional study (Silesia, Poland). International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(16), 10137. https://doi.org/10.3390/ijerph191610137
Gutowska-Wyka, A. (2019). Wpływ mass mediów na nawyki żywieniowe. W: V. Tanaś, W. Welskop (red.). Mass media we współczesnym świecie (175–186).
Jakubowska, H. (2016). Kontrolowanie formy ciężarnego ciała. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 58, 89–102. https://doi.org/10.18778/0208-600X.58.05
Ji-Won Lee, Yong-Sook Eo, Eun-Hye Moon (2015). Effects of self efficacy, body image and family support on postpartum depression in early postpartum mothers. Journal of the Korea Academia Industrial Cooperation Society, 16(6), 4011–4020. https://doi.org/10.5762/KAIS.2015.16.6.4011
Johnson, S.A. (2014). “Maternal devices”, social media and the self-management of pregnancy, mothering and child health. Societies, 4(2), 330–350. https://doi.org/10.3390/soc4020330
Konieczna, I. (2015). Poczucie wsparcia u dzieci z chorobą reumatyczną. Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej, 18, 163-175.
Kuleta M. (2008). Społeczno-kulturowe i osobowościowe uwarunkowania obrazu własnego ciała. W: D. Kubacka-Jasiecka, M. Kuleta (red.). W kręgu psychologicznej problematyki tożsamości (101–115). Wydawnictwo UJ.
Kwiatkowska, O., Skop-Lewandowska, A. (2015). Popularity of weight-loss diet in women aged 19–39. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 21(3), 307–311. https://doi.org/10.5604/20834543.1165358.
Linde, K., Lehnig, F., Treml, J., Nagl, M., Stepan, H., Kersting, A. (2024). The trajectory of body image dissatisfaction during pregnancy and postpartum and its relationship to Body-Mass-Index. PLOS ONE, 19(8), e0309396. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0309396
Lovering, M., Rodgers, R., Edwards George, J., Franko, D. (2018). Exploring the Tripartite Influence Model of body dissatisfaction in postpartum women. Body Image, 24, 44–54. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2017.12.001
Ludwisiak, K., Polguj, M., Majos, A., Drygas, W. (2016). Wpływ mediów na zachowania zdrowotne młodych osób dorosłych. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 22(2), 145–150. https://doi.org/10.5604/20834543.1208221
Machaj, A., Stankowska, I. (2011). Poczucie atrakcyjności seksualnej kobiet w wieku prokreacyjnym po przebyciu ciąży i okresu karmienia. Nowiny Lekarskie, 80(5), 323–333.
Martz, D., Curtin, L., Bazzini, D. (2009) Gender differences in fat talk among American adults: Results from the psychology of size survey. Sex Roles, 61(1), 34–41. https://doi.org/10.1007/s11199-009-9587-7
Masone, D. (2022). The effects of Instagram’s idealized portrayals of motherhood on new mothers’ well-being. https://doi.org/10.32469/10355/91005
McComb, S., Mills, J. (2021).Young women’s body image following upwards comparison to Instagram models: The role of physical appearance perfectionism and cognitive emotion regulation. Body Image, 38, 49–62. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2021.03.012
Perloff, R. M. (2014). Social media effects on young women’s body image concerns: Theoretical perspectives and an agenda for research. Sex Roles, 71, 63–377. https://doi.org/10.1007/s11199-014-0384-6
Piȩta, M., Rzeszutek, M., Lendzion, M., Grymowicz, M., Piȩta, W., Kasperowicz, A., Kucharski, M., Przybył, M., Smolarczyk, R. (2021). Body Image during pregnancy in the era of coronavirus disease 2019: The Role of heterogeneous patterns of perceived social support. Frontiers in Psychology, 12, 742525. https://doi.org/10.3389/FPSYG.2021.742525
Prati, G., Pietrantoni, L. (2010). The relation of perceived and received social support to mental health among first responders: A meta-analytic review. Journal of Community Psychology, 38(3), 403–417. https://doi.org/10.1002/jcop.20371
Rosińska, M., Rzepa, T., Szramka-Pawlak, B., Żaba, R. (2017). Obraz własnego ciała oraz objawy depresyjne u osób chorych na łuszczycę. Psychiatria Polska, 51(6), 1145–1152. https://doi.org/10.12740/PP/68948
Rzeszutek, M., Schier, K. (2008). Tak bolesne, że aż obce? – Związek pomiędzy depresją a obrazem ciała u młodych dorosłych. Psychoterapia, 4(147), 5–16.
Spatuzzi, R., Vespa, A., Lorenzi, P., Miccinesi, G., Ricciuti, M., Cifarelli, W., Susi, M., Fabrizio, T., Ferrari, M., Ottaviani, M., Giulietti, M., Merico, F., Aieta, M. (2016). Evaluation of social support, quality of life, and body image in women with breast cancer. Breast Care, 11, 28–32. https://doi.org/10.1159/000443493
Studniczek, A., Kossakowska, K., Bobrowska, K. (2020). Obawy dotyczące psychologicznych i fizjologicznych aspektów ciąży, porodu i połogu u kobiet nieposiadających dzieci. Kwartalnik Naukowy Fides Et Ratio, 3(43), 238–259.
Surowiec, M., Wilczyńska, K., Orlof, W., Waszkiewicz, N. (2018). Obraz kobiecego ciała a wizerunek kreowany przez media. Neuropsychiatria. Przegląd kliniczny, 2–3, 74–79. https://doi.org/10.24292/01.NP.1023300918.4
Szpera-Goździewicz, A. (2015). Zmiany ustrojowe w przebiegu ciąży. W: G.H. Bręborowicz (red.). Położnictwo i ginekologia (Tom 1, 45–59). PZWL.
Talarczyk, M. (2017). Psychoterapia indywidualna pacjentek z rozpoznaniem anoreksji psychicznej skoncentrowana na pracy z obrazem własnego ciała – autorska wersja terapii. Psychoterapia, 2(181), 49–64.
Tavares, L., Nogueira de Sousa, R.B., Camargo, N.C. de, Cruz, J.V., Silva, M.S. (2023). Investigating the dynamics of social support and supportive figures in children: an exploratory study. Caderno De ANAIS HOME. https://doi.org/10.56238/homeiisevenhealth-062
Turner, R.J., Turner, J.B., Hale, W.B. (2014). Social relationships and social support. W: R. Johnson, R. Turner, B. Link (Eds.), Sociology of mental health. Springer briefs in sociology (1–20). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-07797-0_1
Tutkuviene, J., Juskaite, A., Katinaite, J., Silove, S., Drasutis, J., Sargautyte, R., Ramasauskaite, D., Drasutiene, G. (2018). Body image issues in Lithuanian females before and during pregnancy. Anthropologischer Anzeiger, 75(1), 9–17. https://doi.org/10.1127/ANTHR ANZ/2018/0779
Wiśniewska, L.A. (2014). Kobiece ciało – kobieca psychika. Ja-cielesne a psychospołeczne funkcjonowanie młodych kobiet. Wydawnictwo Naukowe UMK
Wolicka, K.M. (2014). Tradycja filozoficzna i teologiczna wobec ludzkiego ciała. Studia Pelplińskie, 47, 339–354.
Woźny, M. (2022). Poznawcze strategie regulacji emocji i wsparcie społeczne a symptomy de-presji. Badanie młodzieży zdrowej i hospitalizowanej. (Rozprawa doktorska). KUL, Instytut Psychologii.
Zell, E., Stockus, C.A. (2024). Social support and psychological adjustment: A quantitative synthesis of 60 meta-analyses. American Psychologist, 80(1), 33–46. https://doi.org/10.1037/amp0001323
Zhang, J., Brackbill, D., Yang, S., Centola, D. (2015). Efficacy and casual mechanism of an online social media intervention to increase physical activity: Results of a randomized controlled trial. Preventive Medicine Reports, 2, 651–657. https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2015.08.005
Zimet, G.D., Dahlem, N.W., Zimet, S.G., Farley, G.K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30–41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2
Ziółkowska, B., Łoboda, D., Dąbrowska, A., Szrajda, J. (2024). Family Fat Talk Questionnaire – adaptacja polska. Psychiatria Polska, 339, 1–14. https://doi.org/10.12740/PP/Online-First/202230
Ziółkowska, B., Ziółkowska, K. (2020). Obraz ciała u kobiet w ciąży oraz w połogu w zależności od zaangażowania w aktywność fizyczną. Kwartalnik Naukowy Fides Et Ratio, 1(41), 114–128. https://doi.org/10.34766/fetr.v41i1.245
Żydek-Bednarczuk, U. (2020). Ciało i cielesność w świecie wirtualnym na przykładzie reklamy, sztuki i mediów społecznościowych (wybrane problemy). Logos i Ethos, 52, 121–133. https://doi.org/10.15633/lie.3580
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Beata Ziółkowska, Dominika Sójkowska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
