Prawne i organizacyjne podstawy oświaty dorosłych w okresie międzywojennym (1918–1939)

Autor

DOI:

https://doi.org/10.34813/18coll2025

Słowa kluczowe:

oświata pozaszkolna, system oświaty dorosłych, projekty ustaw dotyczących kształcenia dorosłych

Abstrakt

Po odzyskaniu niepodległości przez państwo polskie w 1918 r. ważnym zadaniem była likwidacja analfabetyzmu i podniesienie ogólnego poziomu wykształcenia dorosłej ludności. Realizacja tych zamierzeń była utrudniona poprzez odmienne stanowisko w tej kwestii państwowych władz oświatowych, samorządowych oraz organizacji oświatowych. W całym okresie międzywojennym wydano tylko jedną ustawę dotyczącą alfabetyzacji poborowych w wojsku. Chociaż wniesiono do Sejmu kilka projektów dotyczących prawnych uregulowań oświaty pozaszkolnej, wobec braku akceptacji przez wszystkich organizatorów, nie zostały one uchwalone.  Mimo tego rozwijano systematyczne kształcenie w formie kursów dla analfabetów, szkół dla dorosłych oraz bibliotek publicznych. Przyczyniło się to do aktywności kulturalnej a także do zmniejszenia analfabetyzmu wśród dorosłych.

Bibliografia

Dziennik Ustaw 1919 r. nr 63, poz. 373.

Dziennik Ustaw 1933 r. nr 50, poz. 389

Dziennik Ustaw 1939 r. nr 16, poz. 92

Dziennik Ustaw 1939 r. nr 16, poz. 93.

Grabski W. (2002), Dwa lata pracy u podstaw państwowości naszej 1924–1925. Ciekawe Miejsca.

Instytut Oświaty Dorosłych. (1938). Zarządzenie Ministra WRiOP z 13 grudnia 1937 r. nr II OP-10683/37. Praca Oświatowa, 2, 101.

Jamrożek W. (2015), Kongresy i zjazdy pedagogiczne w rozwoju polskiej myśli i praktyki edukacyjnej (do 1939 roku). Wydawnictwo Naukowe UAM.

Janiczek, J. (1934). Na marginesie spraw ustrojowych w oświacie pozaszkolnej. Wiedza i Życie, 1, 98–102.

Kopczewski W. (1920), O szkołę polską. Pierwszy ogólnopolski wielki zjazd nauczycielski w dniach 14,15,16,17 kwietnia 1919 r. w Warszawie. Sprawozdanie i streszczenia, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Korniłowicz, K. (1923). W sprawie ustawy o oświacie pozaszkolnej. Oświata Pozaszkolna, 4, 304.

Sutyła J. (1982), Miejsce kształcenia dorosłych w systemie oświatowym II Rzeczypospolitej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Wydział Oświaty Pozaszkolnej. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. (1921). Od redakcji. Oświata Pozaszkolna, 1(1-2), 1–4.

Wydział Oświaty Pozaszkolnej. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. (1923). Konferencja Oświatowa, Oświata Pozaszkolna, 4, 337.

Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych. (1928). I Ogólnokrajowa konferencja oświaty pozaszkolnej, Polska Oświata Pozaszkolna, 1, 319.

Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych. (1928). Memorjał Federacji Oświatowej Organizacyj Społecznych w sprawie ustawy o ustroju o ustroju szkolnictwa oraz w sprawie oświacie pozaszkolnej, Polska Oświata Pozaszkolna, 1, 47–51.

Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych. (1928). Z ruchu oświatowego w Polsce, Polska Oświata Pozaszkolna, 1, 52–68.

Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych. (1929). Kursy dla Dorosłych na te-renie Rzeczypospolitej Polskiej, Polska Oświata Pozaszkolna, 1, 45–47.

Opublikowane

2025-08-11

Numer

Dział

Artykuły