DROGA PRZEMIANY: BIOGRAFICZNE DOŚWIADCZENIA REALIZACJI PROGRAMU 12 KROKÓW AA W NARRACJACH TRZEŹWIEJĄCYCH ALKOHOLIKÓW
DOI:
https://doi.org/10.34813/61coll2025Słowa kluczowe:
Anonimowi Alkoholicy, 12 Kroków, perspektywa biograficzna, narracje, uzależnienie, trzeźwienieAbstrakt
Artykuł analizuje doświadczenia osób uzależnionych od alkoholu w realizacji programu 12 Kroków Anonimowych Alkoholików z perspektywy biograficzno-narracyjnej. Materiał badawczy obejmuje pięć pogłębionych wywiadów narracyjnych z osobami trzeźwiejącymi od 4 do 26 lat. Analiza opiera się na rekonstrukcji osi czasu, identyfikacji punktów zwrotnych i kodowaniu tematycznym. Wyniki wskazują, że proces trzeźwienia w AA ma charakter głębokiej przemiany biograficznej, w której pierwszoplanową rolę odgrywają: momenty krytyczne i kryzysowe, wejście do wspólnoty i towarzyszące temu ambiwalentne uczucia, ewolucja rozumienia duchowości, praca nad sobą przez integrację doświadczeń życiowych z elementami obecnymi w programie AA i wreszcie służba jako element gratyfikujący oraz stabilizujący i podtrzymujący zmianę. Program 12 Kroków nie jest realizowany w sposób linearny, lecz charakteryzuje się cyklicznością, co tworzy nowy system przekonań i pozwala na ponowne zdefiniowanie własnej tożsamości, naprawy relacji i wyznaczania wartości. Perspektywa biograficzna ujawnia, że wspólnota AA pełni dla badanych zarówno funkcję terapeutyczną, jak i egzystencjalną, umożliwiając uczestnikom nadanie sensu trzeźwienia jako procesowi długotrwałej przemiany życia.
Bibliografia
Beck, A.T., Wright, F.D., Newman, C.F., Liese, B.S. (2007). Terapia poznawcza uzależnień. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Chase S. (2009). Wywiad narracyjny. Wielość perspektyw, podejść, głosów. W: N. Denzin, Y. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 2 (15–55), PWN.
Cierpiałkowska, L., Chodkiewicz, J. (2020). Uzależnienie od alkoholu. Oblicza problemu. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Connors, G.J., DiClemente, C.C., Velasquez, M.M., Donovan, D.M. (2015). Etapy zmiany w terapii uzależnień. Wybór i planowanie strategii. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Denning P., Little J. (2019). Pokonać nałóg. Metoda redukcji szkód w terapii uzależnień od alkoholu i narkotyków. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Fudała, J., Głowik, T., Witek, S. (2000). Więźniowie się leczą. Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia, 5, 12–18.
Gibbs G. (2015). Analizowanie danych jakościowych. PWN
Jaraczewska, I. (2009). Skuteczność terapii motywującej w redukcji problemów alkoholowych: Przegląd badań. Alkoholizm i Narkomania, 22(2), 189–206.
Kranitz S., Holt L., Cooney N. (2013) Zindywidualizowana ocena problemu. II. Ocena klienta w szerszej perspektywie. W: P.M. Miller (red.). Terapia uzależnień. Metody oparte na dowodach naukowych (149–164). Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323513759.pp.149-166
Mellibruda, J. (1997). Psycho-bio-społeczny model uzależnienia od alkoholu. Alkoholizm i Narkomania, 3, 321–336.
Mellibruda, J. (1997). Strategiczno-strukturalna psychoterapia uzależnienia. Alkoholizm i Narkomania, 3, 353–369.
Mellibruda, J., Sobolewska-Mellibruda, Z. (2006). Integracyjna psychoterapia uzależnień. Teoria i praktyka. Instytut Psychologii Zdrowia PTP.
Mellibruda, J., Sobolewska, Z. (1997). Koncepcja i terapia współuzależnienia. Alkoholizm i Narkomania, 3, 421–430.
Miller, W.R., Forcehimes, A.A., Zweben, A. (2014). Terapia uzależnień. Podręcznik dla profesjonalistów. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Miller, W.R., Rollnick, S. (2010). Wywiad motywujący. Jak przygotowywać ludzi do zmiany. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Twerski, A. J. (2001). Uzależnione myślenie. Analiza samooszukiwania. IPZ / Santorski & Co.
Wojnar, M., Ślufarska, A., Jakubczyk, A. (2006). Nawroty w uzależnieniu od alkoholu. Część 1: Definicje i modele. Alkoholizm i Narkomania, 19(4), 345–360.
Wojtykiewicz Ewa (2018). Tożsamość osób uzależnionych od alkoholu. Alkoholizm i Narkomania, 2, 126–145.
Woronowicz, B.T. (2009). Uzależnienia. Geneza, terapia, powrót do zdrowia. PARPAMEDIA.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Radosław Breska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
