POTENCJAŁ NEURORÓŻNORODNOŚCI W SŁUŻBACH BEZPIECZEŃSTWA, W TYM SŁUŻBACH MUNDUROWYCH: MIĘDZY KOMPETENCJĄ OPERACYJNĄ A BARIERĄ ORZECZNICZĄ
DOI:
https://doi.org/10.34813/54coll2025Słowa kluczowe:
neuroróżnorodność, potencjał, orzecznictwo, służby munduroweAbstrakt
Współczesne wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności – od cyberbezpieczeństwa po zaawansowaną analizę danych wywiadowczych – wymagają kompetencji poznawczych wykraczających poza tradycyjne profile rekrutacyjne. Niniejszy artykuł analizuje źródła pierwotne i wtórne odnoszące się do strategicznego potencjału osób neuroróżnorodnych (m.in. w spektrum autyzmu, z ADHD, dysleksją) w kontekście formacji mundurowych, jednocześnie wskazując na kluczowe bariery systemowe, zwłaszcza w zakresie orzecznictwa medycznego, które w obecnym kształcie implementują stygmat niepełnosprawności, zamiast otwierać drogę do racjonalnych dostosowań. Niniejszy artykuł jest zaproszeniem do dyskusji i pogłębionej eksploracji badawczej w tym zakresie.
Bibliografia
Abotbol R. (2023, 19 grudnia). Leveraging neurodivergence for national security. The Strategist. https://www.aspistrategist.org.au/leveraging-neurodivergence-for-national-security/
Australia Government. (2024). Neurodiverse Apollo Program: Building inclusive capability in national security careers. Department of Home Affairs. https://www.homeaffairs.gov.au/about-us/careers/neurodiverse-apollo-program/about-apollo
Babst, Ł. (2024, 28 maja). Kategoria A, D a może ADHD? Wezwanie na komisję wojskową. https://psychiatraplus.pl/wezwanie-na-komisje-wojskowa-osoba-z-ad/
Centers for Disease Control and Prevention. (CDC). (2024, 19 listopada). Data and Statistics on ADHD. U.S. Department of Health & Human Services.
Centers for Disease Control and Prevention. (CDC). (2025, 27 maja). Data and Statistics on Autism Spectrum Disorder. U.S. Department of Health & Human Services. https://www.cdc.gov/autism/data-research/index.html
College of Policing. (b.d.). Diversity and inclusion. College of Policing. https://www.college.police.uk/support-forces/diversity-and-inclusion
Davies, J., Heasman, B., Livesey, A., Walker, A., Pellicano, E., & Remington, A. (2023). Access to employment: A comparison of autistic, neurodivergent and neurotypical adults’ experiences of hiring processes in the United Kingdom. Autism, 27(6), 1746–1763. https://doi.org/10.1177/13623613221145377
FBI Jobs. (b.d.). Persons with Disabilities (Reasonable Accommodation). https://fbijobs.gov/persons-with-disabilities#reasonable-accommodations
Federal News Network. (2024, 18 września). Workplace reimagined: SAP’s Mike Hofer on digitization and workforce opportunities. Federal News Network. https://federalnewsnetwork.com/federal-insights/2024/08/workplace-reimagined-saps-mike--hofer-on-digitization-workforce-opportunities/
Federal News Network. (2025, 6 maja). The government is giving up on an important part of the cybersecurity workforce (NGA recruitment). Federal News Network. https://federalnewsnetwork.com/cybersecurity/2025/05/the-government-is-giving-up--on-an-important-part-of-the-cybersecurity-workforce/
GCHQ (Government Communications Headquarters). (2017). GCHQ Disability Confident Leader. https://www.gchq.gov.uk/news/gchq-disability-confident-leader
Grandin T., Panek, R. (2018). Mózg autystyczny. Podróż w głąb niezwykłych umysłów. Copernicus Center Press.
IDF (Israel Defense Forces). (b.d.). Beyond the Spectrum. https://www.idf.il/en/mini-sites/our-soldiers/beyond-the-spectrum/
Kushner D., (2019, 2 kwietnia). The Israeli army’s autism program is redefining military service. Esquire News & Politics. https://www.esquire.com/news-politics/a26454556/roim-rachok--israeli-army-autism-program/
Matela, K. (2021). Wybrane aspekty systemów wywiadu, obserwacji i rozpoznania (ISR). Wiedza Obronna, 276(3), 238–253. https://doi.org/10.34752/2021-l276
MDPI. (2023). Unraveling neurodiversity: Prevalence and implications. Behavioral Sciences, 13(3), 70.
Męczkowska-Christiansen, A., Bartuś, E. (2024). Dyskursy neuroróżnorodności a pedagogika. Colloquium, 16(3), 257–¬271.
Olinover, M., Gidron, M., Yarmolovsky, J., & Geva, R. (2022). Strategies for improving decision making of leaders with ADHD and without ADHD in combat military context. The Leadership Quarterly, 33(5), 101575. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2021.101575
Pisula, E., Płatos, M., Banasiak, A., Danielewicz, D., Gosztyła, T., Podgórska-Jachnik, D. Pyszkowska, A., Rumińska, A., Winczura, B. (2024). Neuroróżnorodność na polskich uczelniach. Doświadczenia osób studiujących: w spektrum autyzmu, z ADHD i z dysleksją. Wydawnictwo Impuls. https://doi.org/10.62634/9788382943139
Pryke-Hobbes A., Davies J., Heasman B., Livesey A., Walker A., Pellicano, E., Remington, A. (2023). The workplace masking experiences of autistic, non-autistic neurodivergent and neurotypical adults in the UK. PLOS ONE, 18(9), e0290001. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0290001
Special in Uniform. (2023). Who we are. https://specialinuniform.com/who-we-are/
The University of Edinburgh. (2024). Support for neurodiversity. https://equality--diversity.ed.ac.uk/disabled-staff-support/neurodiversity-support
UK Government. (2023, 1 lipca). FOI2023-09704 Neurodiverse and Autistic personnel in single services. UK Ministry of Defence. https://assets.publishing.service.gov.uk/media/651fe373aea2d00013219914/FOI2023-09704.pdf
Vardi, A. (2023, 25 czerwca). Israel military integrates soldiers with autism. Al-Monitor. https://www.al-monitor.com/originals/2023/01/israel-military-integrates-soldiers-
-autism
Walęcka, M., Wojciechowska, K. i Wichniak, A. (2020). Centralna koherencja u dorosłych z wysokofunkcjonującym zaburzeniem ze spektrum autyzmu. W poszukiwaniu narzędzia przesiewowego do badań niesamodzielnych. Neuropsychologia stosowana: Dorosły, 29 (4), 677–683.
Weinbaum C., Khan. O., Thomas T.D., Stein B.D. (2023). Neurodiversity and National Security: How to Tackle National Security Challenges with a Wider Range of Cognitive Talents. Rand Health Quarterly, 10(4), 9.
Weinbaum, C., (2023). In national security, autism is in the closet. Here’s why. MilitaryTimes. Pobrane z https://www.militarytimes.com/opinion/2023/07/17/in-national-security-autism--is-in-the-closet-heres-why/
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ewa Bartuś
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
