"Kim jesteśmy dziś jako nauczyciele?” Polscy nauczyciele a kwestia sprawczości politycznej
DOI:
https://doi.org/10.34813/48coll2025Słowa kluczowe:
nauczyciele, polityka edukacyjna, sprawczość polityczna, Europa Środkowo-WschodniaAbstrakt
Artykuł analizuje ewoluujące postrzeganie przez polskich nauczycieli ich ról w ramach współczesnego krajobrazu edukacyjnego oraz szerszego kontekstu społeczno-politycznego. Na podstawie półustrukturyzowanych wywiadów z nauczycielami szkół podstawowych i średnich w dużych miastach badanie podejmuje kwestie związane z percepcją roli zawodowej nauczycieli, oczekiwaniami społecznymi oraz ich zaangażowaniem w politykę edukacyjną w kategorii sprawczości politycznej. Wyniki wskazują na złożoną relację między poczuciem misji nauczycieli, frustracją wynikającą z ograniczeń biurokratycznych a rozczarowaniem procesami politycznymi. Choć nauczyciele postrzegają siebie jako agentów zmiany społecznej i podkreślają znaczenie osobistych relacji z uczniami oraz rodzicami, wyrażają sceptycyzm wobec swojej zdolności do wywierania systemowego wpływu poprzez działania polityczne. Badanie ukazuje napięcie między dążeniem nauczycieli do autonomii zawodowej a ich poczuciem marginalizacji w szerszej dynamice społeczno-politycznej, rzucając światło na wyzwania, przed jakimi stoją pedagodzy w obliczu zmieniających się paradygmatów edukacyjnych i oczekiwań społecznych.
Bibliografia
Andriani, N., Al Hamdani, M. D., & Munawar, M. A. Merdeka Curriculum in The Constellation of Educational Curriculum Theory, 2023.
Allen, D. (2016). The resourceful facilitator: Teacher leaders constructing identities as facilitators of teacher peer groups. Teachers and Teaching, 22(1).
Akram, H., & Li, S. Understanding the Role of Teacher-Student Relationships in Online Learning Engagement, 2024.
An, F., Yu, J., & Xi, L. (2022). Relationship between perceived teacher support and learning engagement among adolescents: Mediation role of technology acceptance and learning motivation. Frontiers in Psychology, 13.
Arendt, Hannah (1972). “On Violence.” In Crises of the Republic, 103–98. New York: Mariner Books.
Asylkhankyzy, Y. N. The Influence of Teacher-Student Relationship on Students' Academic Achievement, 2024.
Bean, J. C., & Melzer, D. (2021). Engaging ideas: The professor's guide to integrating writing, critical thinking, and active learning in the classroom. John Wiley & Sons.
Beaumont, E. (2011). Promoting political agency, addressing political inequality: A multilevel model of internal political efficacy. The Journal of Politics, 73(1).
Bandura, A. (1997). Self-efficacy, the exercise of control. New York: H. Freeman & Co. Student Success, 333.
Bernstein, B. (1961). Social structure, language and learning. Educational research, 3(3).
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2).
Cardenal, M. E., & Díaz-Santana, O. Teacher-Student Relationship and Teaching Styles in Primary Education, 2023.
Carlsen, W. S. (1993). Teacher knowledge and discourse control: Quantitative evidence from novice biology teachers' classrooms. Journal of Research in Science Teaching, 30(5).
Darling-Hammond, L., Jaquith, A., & Hamilton, M. (2012). Creating a comprehensive system for evaluating and supporting effective teaching. Stanford, CA: Stanford Center for Opportunity Policy in Education.
Dewey, J. (1997) Democracy and education. An introduction to the philosophy of education, Free Press.
Epstein, J. L. (2001). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools. Westview Press.
Freire, P. (1970). Cultural action and conscientization. Harvard educational review, 40(3).
Fullan, M. (2007). The new meaning of educational change (4th ed.). Teachers College Press.
Gamboa, J. T., et al. Student and Teacher Relationship Towards a Meaningful Teaching and Learning Experience, 2024.
Gay, G. (2018). Culturally responsive teaching: Theory, research, and practice (3rd ed.). Teachers College Press.
Giroux, H. (2018). Pedagogy and the politics of hope: Theory, culture, and schooling: A critical reader. Routledge.
Guskey, T. R., & Yoon, K. S. (2009). What works in professional development? Phi Delta Kappan, 90(7).
Hafni, N., & Riski, A. Local Government Policies Analysis: Implementing Curriculum Changes in VUCA Era, 2023.
Harris, A., Jones, M., & Huffman, J. (2017). Teachers Leading Educational Reform: The Power of Professional Learning Communities. Routledge.
Hejwosz-Gromkowska, D. (2020). Kapitał i zaufanie społeczne a aktywność obywatelska w Anglii i Polsce–implikacje dla edukacji obywatelskiej. Studia Edukacyjne, (56).
Hargreaves, A. (2000). Mixed emotions: Teachers' perceptions of their interactions with students. Teaching and Teacher Education, 16(8).
Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.
Henderson, A. T., & Mapp, K. L. (2002). A new wave of evidence: The impact of school, family, and community connections on student achievement. National Center for Family & Community Connections with Schools.
Huk, T. (2014). Nauczyciel w „zwierciadle” kultury wirtualnej i wizualnej. Kultura i Edukacja, (1 (101)).
Ihekoronye, E. O. (2020). Conducive school environment: a necessary factor for effective teaching and learning in public secondary schools in Gwagwalada area council of Abuja. Journal of Educational Management, 2(1).
Jaskułowski, K., Majewski, P., & Surmiak, A. (2021). Teaching history, celebrating nationalism: School history education in Poland. Routledge.
Kaff, M. S. (2004). Multitasking Is Multitaxing: why Special Educators Are Leaving the Field. Preventing school failure, 48(2).
Killion, J., & Harrison, C. (2017). Taking the lead: New roles for teachers and school-based coaches. Learning Forward.
Komorowska, H. (2023). Nauczyciele języków obcych: Iluzje–fakty–badania. Neofilolog, 61(1).
Kosz-Szumska, J. (2023). Między oczekiwaniami a rzeczywistością–perspektywa zawodowa kandydatów do zawodu i początkujących nauczycieli wczesnej edukacji. Problemy Wczesnej Edukacji, 56(1).
Królikowska, A., & Topij-Stempińska, B. (2014). Wizerunek nauczyciela we współczesnym społeczeństwie polskim. Edukacja elementarna w teorii i praktyce, 9(31/1).
Kubicki, P. (2022). Wielki „wybuch”(nieuświadomionego) kapitału społecznego. Pomorski Thinkletter, (2 (9)).
Kwieciński, Z. (2013). Edukacja wobec opóźnienia kulturowego. Nauka.
Langoday, Y. R., Nurrahma, N., & Rijal, S. (2024). Policy Reflection: Kurikulum Merdeka as Educational Innovation in the Era of Society 5.0.
Lidström, T. (2024). Teachers' Values in a Space of Change.
Louis, K. S., Kruse, S. D., & Marks, H. M. (1996). Schoolwide professional community. In The handbook of research on educational administration. Jossey-Bass.
Marczewski, P. (2020). Epidemia nieufności. Zaufanie społeczne w czasie kryzysu zdrowotnego. Forum Idei Fundacji im. Stefana Batorego, Warszawa.
Matos, T. (2023). Internal Conflict About Teaching Online: How Cognitive Dissonance Relates to Job Satisfaction When Moderated by Self-Efficacy and Job Resources (Doctoral dissertation, Alliant International University).
Medrano, J. J. (2024). Dyad Modeling Within Teacher Development and Student Achievement.
Michael-Luna, S. C., & Castner, D. J. (2024). Rising Authoritarian Practice in Early Childhood Curriculum: A Case Study.
Moos, D. C., & Ringdal, A. (2012). Self-regulated learning in the classroom: A literature review on the teacher’s role. Education Research International, 2012.
Morrell, M. E. (2003). Survey and experimental evidence for a reliable and valid measure of internal political efficacy. The Public Opinion Quarterly, 67(4).
Mouffe, C. (2005). On the political. Routledge
Myers, J. P. (2009). Learning in politics: Teachers’ political experiences as a pedagogical resource. International Journal of Educational Research, 48(1).
Nazish, A., et al. Exploring Positive Teacher-Student Relationships in Secondary Schools, 2024.
Niess, M. L., van Zee, E. H., & Gillow-Wiles, H. (2010). Knowledge growth in teaching mathematics/science with spreadsheets: Moving PCK to TPACK through online professional development. Journal of Digital Learning in Teacher Education, 27(2).
Nieto, S. (2006). Teaching as political work: Learning from courageous and caring teachers. The Longfellow Lecture at the Child Development Institute, Sarah Lawrence College.
Parsons, T. (1968). On the concept of value‐commitments. Sociological Inquiry, 38(2).
Pfeffer, F. T. (2008). Persistent inequality in educational attainment and its institutional context. European sociological review, 24(5).
Pina Stranger, A., Varas, G., & Le Saux Slimane Sales, A. (2024). Key Role of Teachers in Sustainable Inter-University Education.
Popow, M. (2023). Międzykulturowe uczenie się w doświadczeniu polskich nauczycieli po wybuchu wojny w Ukrainie w 2022 r. INSTED: Interdisciplinary Studies in Education & Society, 25(2 (94)).
Ramparsad, R. (2001). A strategy for teacher involvement in curriculum development. South African Journal of Education, 21(4).
Ratcliff, N., & Hunt, G. (2009). Building teacher-family partnerships: The role of teacher preparation programs. Education, 129(3).
Rice, J. K. (2003). Teacher quality: Understanding the effectiveness of teacher attributes. Economic Policy Institute, 1660 L Street, NW, Suite 1200, Washington, DC 20035.
Rivkin, S. G., Hanushek, E. A., & Kain, J. F. (2005). Teachers, schools, and academic achievement. Econometrica, 73(2).
Roorda, D. L., Koomen, H. M., Spilt, J. L., & Oort, F. J. (2011). The influence of affective teacher-student relationships on students' school engagement and achievement: A meta-analytic approach. Review of Educational Research, 81(4).
Różycka-Tran, J., Boski, P., & Wojciszke, B. (2014). Wiara w grę o sumie zerowej jako aksjomat społeczny: badanie w 37 krajach. Psychologia Społeczna, 9(1).
Rudnicki, P. (2016). Pedagogie małych działań: krytyczne studium alternatyw edukacyjnych. Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Saclarides, E. S., & Munson, J. (2024). The Constant Work of Access: How Coaches Use Strategies to Respond to the Micropolitical Forces That Shape Their Classroom Access.
Sieber, V., Hüppi, R., & Praetorius, A. K. (2020). Teaching, motivation, and well-being during COVID-19 from the perspective of university students and lecturers.
Sullivan, K. (2024). Positive Teacher-Student Relationships.
Szkudlarek, T. (2017). On the politics of educational theory: Rhetoric, theoretical ambiguity, and the construction of society (p. 152). Taylor & Francis.
Tomlinson, C. A. (2017). How to differentiate instruction in academically diverse classrooms (3rd ed.). ASCD.
Unsworth, R., Clarke, M., & Hansen, D. R. (2024). Immunitas and (un) desirable teacher knowledge in teacher education. European Journal of Education, 59(1).
Viennet, R., & Pont, B. (2017). Education policy implementation: A literature review and proposed framework.
Wei, R. C., Darling-Hammond, L., Andree, A., Richardson, N., & Orphanos, S. (2009). Professional Learning in the Learning Profession: A Status Report on Teacher Development in the US and Abroad. Technical Report. National Staff Development Council.
Zubik, M. (2024). Nie tylko Szkoła w Chmurze. Liczba uczniów, którzy mają lekcje w domu rośnie i może szokować. Miasta chcą to zmienić. https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,30679993,juz-53-tys-rodzin-ktore-nie-posylaja-dzieci-do-szkol-duze.html. (accessed: 14.04.2024)
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Monika Popow
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
