Ponowne rozważenie relacji między edukacją a polityką. Powrót do trwającej debaty w teorii edukacji
DOI:
https://doi.org/10.34813/47coll2025Słowa kluczowe:
edukacja i polityka, autonomia edukacji, Arendt, pedagogika krytyczna , miłość do świata, emancypacjaAbstrakt
Artykuł ten wpisuje się w wieloletnią debatę w teorii edukacji dotyczącą relacji między edukacją a polityką. Przeciwstawia perspektywy postrzegające edukację jako z natury polityczną – zwłaszcza w nurcie pedagogiki krytycznej, gdzie ujmowana jest ona jako narzędzie emancypacji – oraz podejścia inspirowane myślą Arendt i bardziej konserwatywnymi koncepcjami, które postulują wyraźne oddzielenie sfery edukacji od sfery politycznej. Artykuł analizuje również, w jaki sposób definicje zarówno edukacji, jak i polityki różnią się w zależności od kontekstu kulturowego i językowego. W konkluzji podkreślono znaczenie zachowania autonomii edukacji jako fundamentu autentycznego zaangażowania politycznego.
Bibliografia
Adorno, T.W. (2004). Negative dialectics (E.B. Ashton, Trans.). Routledge. https://doi.org/ 10.4324/9780203479605
Apple, M.W. (1979). Ideology and curriculum. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203241219
Arendt, H. (1961). Between past and future: Eight exercises in political thought. The Viking Press.
Biesta, G. (2006). Beyond learning: Democratic education for a human future. Paradigm.
Biesta, G. (2015). On the two cultures of educational research and how we might move ahead: Reconsidering the ontology, axiology, and praxeology of education. European Educational Research Journal, 14(1), 11–22. https://doi.org/10.1177/1474904114565160
Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (1977). Reproduction in education, society and culture. Sage.
Brezinka, W. (1971). Von der Pädagogik zur Erziehungswissenschaft. Beltz.
Bröckling, U. (2016). The entrepreneurial self: Fabricating a new type of subject. Sage. https://doi.org/10.4135/9781473921283
Deacon, R., & Parker, B. (1995). Education as subjection and refusal: An elaboration on Foucault. Journal of Curriculum Studies, 3(2), 109–122.
Dewey, J. (1997). Democracy and education. Free Press.
Ellsworth, E. (1989). Why doesn’t this feel empowering? Working through the repressive myths of critical pedagogy. Harvard Educational Review, 59(3), 297–324. https://doi.org/10.17763/ haer.59.3.058342114k266250
Foucault, M. (2020). Discipline and punish: The birth of the prison. Routledge Classics. https://doi.org/10.4324/9781003150497-3
Freire, P. (2005). Pedagogy of the oppressed. Continuum.
Furedi, F. (2010). Wasted: Why education isn’t educating. Continuum.
Giroux, H. A. (1983). Theory and resistance in education: A pedagogy for the opposition. Bergin & Garvey.
Hodgson, N., Vlieghe, J. and Zamojski, P. (2018) Manifesto for a post-critical pedagogy. Punctum Books. https://doi.org/10.21983/P3.0193.1.00
Horlacher, R. (2016). The educated subject and the German concept of Bildung: A comparative cultural history. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315814667
Langeveld, M. J. (1945). Beknopte theoretische pedagogiek. Wolters-Noordhoff.
Masschelein, J., & Ricken, N. (2003). Do we (still) need the concept of Bildung? Educational Philosophy and Theory, 35 (2), 139–155. https://doi.org/10.1111/1469-5812.00015
Masschelein, J., & Simons, M. (2013). In defence of the school: A public issue. E-ducation Culture & Society.
McLaren, P. (2000). Che Guevara, Paulo Freire, and the pedagogy of revolution. Rowman & Littlefield
Nikolakaki, M. (2012). Critical pedagogy in the new dark ages: Challenges and possibilities. Peter Lang.
Peters, R. S. (1973). Authority, responsibility and education. George Allen & Unwin.
Pierlejewski, M. (2020). Child centered education. In D. Cook (Ed.), The SAGE encyclopedia of children and childhood studies (698–700). Sage.
Ruhloff, J. (1997). Bildung heute. Pädagogische Korrespondenz, 21, 2–17.
Tröhler, D. (2003). The discourse of German Geisteswissenschaftliche Pädagogik – A contextual reconstruction. Paedagogica Historica, 39, 759–778. https://doi.org/10.1080/ 0030923032000132191
Vlieghe, J. (2020). Philosophy as Education: A Post-Critical Approach to the Position and Future of an Academic Discipline. In: J. Vlieghe, N. Hodgson, P. Zamojski (Eds.), Post-critical Perspectives on Higher Education. Reclaiming the Educational in the University (145–157). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-45019-9_11
Vlieghe, J., Zamojski, P. (2019). Towards an Ontology of Teaching. Thing-centred Pedagogy, Affirmation and Love for the World. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-16003-6
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Joris Vlieghe
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
