RECEPCJA ANTYCZNYCH KONCEPCJI WOJNY I POKOJU ORAZ ICH EWOLUCJA W MYŚLI AURELIUSZA AUGUSTYNA Z TAGASTY. ZARYS WYBRANYCH ZAGADNIEŃ
DOI:
https://doi.org/10.34813/49coll2025Słowa kluczowe:
bella iusta – wojny sprawiedliwe, bella impia et iniqua – wojny bezbożne i niegodziwe, ius, lex, konstelacja właściwości osobowościowych, triada osobowości, dojrzała osobowośćAbstrakt
Artykuł stanowi interdyscyplinarne studium koncepcji wojny i pokoju w myśli Augustyna. Autorzy zbadali:
(1) dokonaną przez niego recepcję ich antycznych koncepcji oraz (2) ewolucję jego poglądów w tej materii, a także (2) możliwość aktualności i ważności jego namysłu nad tymi zagadnieniami, również współcześnie.
W odróżnieniu od zwykle głównie teologiczno-historycznych analiz tych kwestii, podejście do nich, przyjęte w tym studium i stanowiące o jego oryginalności, uwzględniając je, kładzie akcent na badanie materiałów źródłowych, czyli Augustyńskich tekstów, biorąc równocześnie pod uwagę ich ujęcie teologiczne, filozoficzne i psychologiczne, raczej niespotykane w takiej konstelacji w literaturze przedmiotu.
Przeprowadzone badania potwierdzają aktualność i ważność przemyśleń Augustyna w kwestii wojny i pokoju, zwłaszcza w odniesieniu do poruszanych w nich zagadnień natury egzystencjalnej (pragnień i żądz), aksjologicznej (etyki wojowania i wojennie osiąganego pokoju) oraz psychologicznej (kształtowania propokojowych i prowojennych motywacji, postaw i zachowań).
Bibliografia
Arystoteles. (2000). Etyka nikomachejska. W: Arystoteles, Dzieła wszystkie (tom 5, tłum. D. Gromska). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Arystoteles. (2006). Polityka (tłum. L. Piotrowicz). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Aureliusz, M. (2003). Rozmyślania (tłum. M. Reiter). Wydawnictwo ANTYK.
Augustyn. (1864). De civitate Dei, Libri XXII. PL 41. J.-P Migne Editor.
Augustyn. (1865). Contra Faustum Manichaeum libri XXXIII. PL 42. J. -P Migne Editor.
Augustyn. (1978). List 189. Do znakomitego Pana, zasłużenie wyróżnionego oraz czcigodnego syna, Bonifacego – Augustyn w Panu pozdrawia. W: L. Małunowiczówna (red.), tłum. J. M. Krzemiński, Antologia listu starochrześcijańskiego. T. 1: Listy z dziedziny kierownictwa duchowego. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Augustyn. (1991). Przeciw Faustusowi. W: Augustyn, Przeciw Faustusowi. Księgi XXII-XXXIII. Przeciw Sekundynowi (tłum. J. Sulowski). Akademia Teologii Katolickiej.
Augustyn. (2010a). Państwo Boże (t. 1, tłum. W. Kubicki). Hachette Polska.
Augustyn. (2010b). Państwo Boże (t. 2, tłum. W. Kubicki). Hachette Polska.
Bazińska, R., Drat-Ruszczak, K. (2000). Struktura narcyzmu w polskiej adaptacji kwestionariusza NPI Raskina i Halla. Czasopismo Psychologiczne, 6(3), 171–188.
Cicero, M.T. (1910). De officiis, Libri tres. Hinds, Noble & Eldredge,
Cicero, M.T. (1960a). O państwie. W: Pisma filozoficzne. T. 2: O państwie. O prawach. O powinnościach. O cnotach (tłum. W. Kornatowski). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Cicero, M.T. (1960b). O prawach. W: Pisma filozoficzne. T. 2: O państwie. O prawach. O powinnościach. O cnotach (tłum. W. Kornatowski). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Cicero, M.T. (1960c). O powinnościach. W: Pisma filozoficzne. T. 2: O państwie. O prawach.O powinnościach. O cnotach (tłum. W. Kornatowski). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Hall, J.R., Benning, S.D. (2006). The "Successful" Psychopath: Adaptive and Subclinical Manifestations of Psychopathy in the General Population. W: C.J. Patrick (Ed.), Handbook of psychopathy (459–478). The Guilford Press.
Kaufman, S.B., Yaden, D.B., Hyde, E., Tsukayama, E. (2019). The Light vs Dark Triad of Personality: Contrasting Two Very Different Profiles of Human Nature. Frontiers in Psychology, 10, 467, 1–26.
Pilch, I. (2008). Osobowość makiawelisty i jego relacje z ludźmi. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Szafran, J. (2023). Prospołeczność jako wyzwanie pedagogiczne. Wychowanie w Rodzinie, 30(2), 41–56. https://doi.org/10.61905/wwr/175489
Tykarski, S. (2017). Koncepcja dojrzałej osobowości oraz jej wyznaczniki – prolog do rozważań w kontekście osób przygotowujących się do małżeństwa. Teologia i człowiek, 39(3), 189–194. https://doi.org/10.12775/TiCz.2017.036
Zyskowska, E. (2021). Osobowość niedojrzała a zdolność do wyrażania zgody małżeńskiej. Wpływ rodziny pochodzenia na kształtowanie dojrzałości osoby. Ius Matrimoniale, 32(1), 91–102. https://doi.org/10.21697/im.2021.32.1.05
Literatura polecana:
Bellamy, A.J. (2006). Just Wars. From Cicero to Iraq (25–29). Polity Press.
Budzik, S. (1988). Doctor pacis. Theologie des Friedens bei Augustinus (282–302). Tyrolia Verlag.
Kelly, P. (2022). Conflict, War and Revolution: The Problem of Politics in International Political Thought (63–104). LSE Press. https://doi.org/10.31389/lsepress.cwr.c
Powers, G.F. (2012). From an Ethics of War to an Ethics of Peacebuilding, W: H.-G. Justenhoven & W.A. Barbieri (Eds.), From Just War to Modern Peace Ethics (275–312). Walter de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110291926.275
Tulejski, T. (2014) Starotestamentowe źródła augustyńskiej teorii wojny sprawiedliwej: rozważania nad fragmentem „Contra Faustum”. Forum Teologiczne, 15, 161–173.
Vasumu, I. (2023). James Turner Johnson’s Reading of Augustine’s Just War Reflection and its Relevance to Just Peace Debate. MST Review, 25(2), 132–165.
Watt, A.J. (2004). Which Approach? Late Twentieth-CenturyInterpretations of Augustine’s Views on War. The Journal of Church and State, 46(1), 99–113. https://doi.org/10.1093/jcs/46.1.99
Zwitter, A., Hoelzl, M. (2014). Augustine on War and Peace. Peace Review, 26(3), 317–324. https://doi.org/10.1080/10402659.2014.937987
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Tomasz Homa, Adam Pawlak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
