Eamon de Valera i droga ku Anglo-Irlandzkiemu Traktatowi z 6 grudnia 1921 r. Rekapitulacja
DOI:
https://doi.org/10.34813/50coll2025Słowa kluczowe:
Eamon de Valera, nacjonalizm, republikanizm, Sinn Féin, Dáil, TraktatAbstrakt
Eamon de Valera przez dziesiątki lat uważany był za ojca niepodległego państwa irlandzkiego, nawet jeśli jego częścią nie stało się sześć północnych hrabstw wchodzących w skład historycznej prowincji Ulster. Rolę de Valery widać tym bardziej, jeśli zaobserwować ewolucję dziejów Irlandczyków jako narodu nie będącego w stanie – aż do wieku XX – doprowadzić do powstania trwałego i niezawisłego państwa o uznanym statusie prawno-międzynarodowym.
Przewodnim celem badawczym artykułu jest przypomnienie roli de Valery jako przywódcy zjedno-czonego ruchu nacjonalistycznego w Irlandii w latach 1917-1921. Ówczesny, koncepcyjny i praktyczny wkład de Valera w uregulowanie irlandzkiej kwestii narodowej nie spełnił jego oczekiwań, mimo że 6 grudnia 1921 r. został podpisany w Londynie Traktat znany jako Anglo-Irlandzki. Od tej chwili de Valera stanął na czele antytraktatowej opozycji republikańskiej, co oznaczało kres jedności Sinn Fein, czyli naj-większej partii irlandzkiego ruchu nacjonalistycznego. W niniejszej pracy ma miejsce zarówno analiza etapów funkcjonowania tego polityka w ww. okresie, jak i wysuwanych przezeń koncepcji wokół statusu państwa irlandzkiego jako podmiotu polityczno-prawnego w jego formatywnej fazie.
Bibliografia
Bachrynowski, S. (2009). Między angielskim lwem a irlandzką harfą. Myśl polityczna irlandzkiego ruchu republikańskiego. PWSZ im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu.
Bidwell, G. (1975). Niekoronowany król Irlandii. Życiorys Karola Stewarta Parnella. Ossolineum.
Byrne, F.J. (2001). Irish Kings and High Kings. Four Courts.
Chubb, B. (1966). The Constitution of Ireland. Institute of Public Administration.
Chubb, B. (1974). The Government and Politics of Ireland. Oxford University Press.
Coogan, T.P. (1991). Michael Collins. A Biography. Arrow Books.
Coogan, T.P. (1995). De Valera. Long Fellow, Long Shadow. Arrow Books.
Cronin, S. (1981). Irish Nationalism. A History of Its Roots and Ideology. Continuum.
Davis, R. (1974). Arthur Griffith and Non-Violent Sinn Féin. Anvil Books.
De Pressensé, F. (1889). L’Irlande et L’Angleterre. Depuis L’Acte D’Union Jusqu’a Nos Jours, 1800–1888. Librairie Plon.
Ferriter, D. (2007). Judging Dev. A Reassessment of the Life and Legacy of Eamon de Valera. Royal Irish Academy.
Greaves, C.D. (1991). 1916 as History. The Myth of the Blood Sacrifice. Fulcrum Press.
Griffith, A. (2004). The Resurrection of Hungary. A Parallell for Ireland. University College Dublin Press.
Grzybowski, S. (1977). Historia Irlandii. Ossolineum.
Hurst, M. (1968). Parnell and Irish Nationalism. University of Toronto Press.
Konarski, W. (2007). The Irish National Question – A Subjective Polish Interpretation. In K. Kujawińska Courtney, M.A. Łukowska (Ed.), Multiculturalism at the Start of 21st Century. The British-Polish Experience. Australian Theory and Practice (295–305). Łódź University Press.
Konarski, W. (2013). Kultura polityczna społeczeństwa Irlandii. Autorski komentarz porównawczy do ujęć modelowych Basila Chubba i Johna Coakleya. In M. Banaś (Ed.), Teoretyczne i praktyczne problemy kultury politycznej. Studia i szkice (53–78). Księgarnia Akademicka.
Konarski, W. (2019). Partyzanci, doktrynerzy, terroryści. Chronologiczne studium fenomenu Irlandzkiej Armii Republikańskiej. Akademia Finansów i Biznesu Vistula.
Lyons, F.S.L. (1982). Ireland since the Famine. Collins/Fontana.
McCracken, J.L. (1958). Representative Government in Ireland. A Study of Dáil Éireann, 1919–1948. Oxford University Press.
McKittrick, D. (1997). Ulster Talks: Lloyd George had never been quite so excited. https://www.independent.co.uk/news/ulster-talks-lloyd-george-had-never-been-quite-soexcited-1235771.html
Murphy, J.A. (1981). Ireland in the Twentieth Century. Gill and MacMillan.
Nowlan, K.B. (1966). Dáil Éireann and the Army. Unity and Division, 1919–1921. In D. Williams (Ed.), The Irish Struggle, 1916–1922 (67–77). Routledge & Kegan Paul.
O Broin, L. (1976). Revolutionary Underground. The Story of the Irish Republican Brotherhood, 1858-1924. Gill and MacMillan.
O’Beirne Ranelagh, J. (2003). Historia Irlandii. Narody i cywilizacje. Bellona-Marabut.
O’Brien, C.C. (1957). Parnell and His Party, 1880-1890. Clarendon & Oxford University Press.
O’Farrell, P. (1975). England and Ireland since 1800. Oxford University Press.
Pyne, P. (1974). The Politics of Parliamentary Abstentionism: Ireland’s Four Sinn Féin Parties, 1905–1926. The Journal of Commonwealth & Comparative Politics, XII, 1, 206–227. http://doi.org/10.1080/14662047408447211
Ryan, D. (1966). The Rising. The Complete Story of Easter Week. Golden Eagle Books.
Stephens, J. (1978). The Insurrection in Dublin. Collin Smythe.
The Earl of Longford, O’Neill, T.P. (1970). Eamon de Valera. Gill and MacMillan.
Townshend, C. (1975). The British Campaign in Ireland, 1919-1921. The Development of Political and Military Policies. Oxford University Press.
U.S. Department of State. (n.d.). The United States, Cuba, and the Platt Amendment, 1901. Archive. https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/time/ip/86557.html
Younger, C. (1979). Ireland’s Civil War. Fontana/Collins.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Wawrzyniec Konarski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
