Nalu. Mindful Movement: Opracowanie i walidacja psychoedukacyjnego programu profilaktyki anoreksji – kontekst edukacyjny
DOI:
https://doi.org/10.34813/12coll2026Słowa kluczowe:
pedagogika zdrowia, edukacja zdrowotna, profilaktyka, program edukacyjny, zaburzenia odżywiania, anoreksjaAbstrakt
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie opracowanego i empirycznie zweryfikowanego programu psychoedukacyjnego Nalu. Mindful Movement, zaprojektowanego w celu zapobiegania anoreksji wśród młodzieży. Program, przeznaczony do wdrażania w szkołach i placówkach opiekuńczych, został opracowany zgodnie z wytycznymi modelu PRECEDE-PROCEED, który zapewnia ustrukturyzowane podej- ście do identyfikacji potrzeb, planowania interwencji i oceny ich skuteczności. Program stworzono z myślą o osobach zagrożonych wystąpieniem anoreksji, opierając się na naukowym modelu Syndromu Gotowości Anorektycznej (ARS). Program uwzględnia najnowsze wytyczne dotyczące edukacji zdrowotnej, a jego interwencje obejmują zarówno aspekty subiektywne (związane z doświadczeniami i przeżyciami), jak i fizjologiczne. Powstał na bazie kompleksowego przeglądu współczesnych metodologii prewencji zaburzeń odżywiania oraz programów edukacji zdrowotnej. Jego wyróżnikiem jest walidacja zarówno na poziomie subiektywnym, jak i fizjologicznym.
Badania nad skutecznością programu wykazały istotne korzyści edukacyjne i psychospołeczne.Uczestnicy znacząco poprawili swoje zrozumienie anoreksji, jej czynników ryzyka oraz strategii zapobiegawczych. Kluczowym mechanizmem skuteczności programu było zintegrowanie procesów oddolnych (uwrażliwienie na sygnały cielesne) i odgórnych (regulacja myśli, emocji i przekonań). Rezultatem była poprawa świadomości emocjonalnej i umiejętności regulacyjnych, a także wzrost samooceny, motywacji oraz poczucia sprawczości uczestników. Program wspierał również rozwój krytycznego myślenia i refleksji nad normami kulturowymi, co umożliwiło młodym ludziom podejmowanie świadomych decyzji dotyczących zdrowia i dobrostanu.
Wyniki badań podkreślają potencjał programu w holistycznym zapobieganiu zaburzeniom odżywiania oraz rozwoju edukacyjnym i emocjonalnym młodzieży. Wskazano także na konieczność dalszego rozwijania podobnych inicjatyw, które integrują podejście wielowymiarowe w profilaktyce zdrowotnej.
Bibliografia
Borden, A., Cook-Cottone, C. (2020). Yoga and eating disorder prevention and treatment: A comprehensive review and meta-analysis. Eating Disorders, 28(4), 400–437. https://doi.org/10.1080/10640266.2020.1798172
Carbonell, Á., Navarro-Pérez, J.‐J., Mestre, M.‐V. (2020). Challenges and barriers in mental healthcare systems and their impact on the family: A systematic integrative review. Health & Social Care in the Community, 28(5), 1366–1379. https://doi.org/10.1111/hsc.12968
Cianconi, P., Betrò, S., Janiri, L. (2020). The Impact of Climate Change on Mental Health: A Systematic Descriptive Review. Frontiers in Psychiatry, 11, 74. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2020.00074
Dakanalis, A., Clerici, M., Stice, E. (2019). Prevention of eating disorders: Current evidence-base for dissonance-based programmes and future directions. Eating and Weight Disorders: EWD, 24(4), 597–603. https://doi.org/10.1007/s40519-019-00719-3
Devoe, D.J., Han, A., Anderson, A., Katzman, D.K., Patten, S. B., Soumbasis, A., Flanagan, J., Paslakis, G., Vyver, E., Marcoux, G., Dimitropoulos, G. (2023). The impact of the COVID-19 pandemic on eating disorders: A systematic review. The International Journal of Eating Disorders, 56(1), 5–25. https://doi.org/10.1002/eat.23704
Engeström, Y., Sannino, A. (2013). Badania nad ekspansywnym uczeniem się: założenia, wnioski i przyszłe wyzwania. Forum Oświatowe. (24(1(46)), 209–226.
Global Psychology Alliance (2024). Psychologia w modelu zdrowia populacji. Przegląd Psychologiczny, 66(2), 99–103. https://doi.org/10.31648/przegldpsychologiczny.9650
Green, L.W., Kreuter, M.W. (2005). Health program planning: An educational and ecological approach (4th ed.). Boston, Mass., McGraw-Hill.
Hannaford, C. (1998). Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł : [podstawy kinezjologii edukacyjnej] / Carla Hannaford. Polskie Stowarzyszenie Kinezjologów: „Medyk”.
Herpertz-Dahlmann, B., Dempfle, A., Egberts, K.M., Kappel, V., Konrad, K., Vloet, J. A., Bühren, K. (2018). Outcome of childhood anorexia nervosa-The results of a five- to ten-year follow-up study. The International Journal of Eating Disorders, 51(4), 295–304. https://doi.org/10.1002/eat.22840
Kolb, A.Y., Kolb, D.A. (2017). The experiential educator: Principles and practices of experiential learning. Kaunakakai, HI: EBLS Press.
Korsak, E. (2022). Body-oriented therapy in the prevention of eating disorders. A systematic review. Przegląd Psychologiczny, 65(1), 177–195. https://doi.org/10.31648/przegldpsychologiczny.8545
Korsak, E. (2023). Characteristics of Anorexia Prevention Programmes. A Systematic Review.
Kultura i Edukacja, 140(2), 23–48. https://doi.org/10.15804/kie.2023.02.02
Korsak, E., Ratajczak, E. (2025). Movement as Preventive Education for Females at Risk of Anorexia Nervosa: Effects of Physical-Cognitive Interventions on Psychophysiological Markers. Journal of Kinesiology and Exercise Sciences, 35(112), 19–34. https://doi.org/10.5604/01.3001.0055.4509
Lepe-Salazar, F., Salgado-Torres, S. (2023). Multiple Composite Scenarios: A Game-Based Methodology for the Prevention of Mental Disorders. Entertainment Computing, 44, 100519. https://doi.org/10.1016/j.entcom.2022.100519
Lipson, S.K., Sonneville, K.R. (2020). Understanding suicide risk and eating disorders in college student populations: Results from a National Study. The International Journal of Eating Disorders, 53(2), 229–238. https://doi.org/10.1002/eat.23188
Marshall, N. (2014). The teacher’s introduction to attachment: Practical essentials for teachers, carers and school support staff. Jessica Kingsley Publishers.
Mertens, D.M. (2024). Research and evaluation in education and psychology: Integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods (Sixth edition). Sage.
Perkowska-Klejman, A. (2013). Uczenie się i edukacja refleksyjna dorosłych. Edukacja Ustawiczna Dorosłych. (3), 27–35.
Persaud, A., Bhat, P.S., Ventriglio, A., Bhugra, D. (2018). Geopolitical determinants of health. Industrial Psychiatry Journal, 27(2), 308–310. https://doi.org/10.4103/ipj.ipj_71_18
Pilecki, M.W., Nowak, A., Zdenkowska-Pilecka, M. (2009). Change in the frequency of consultations concerning eating disorders in the Department of Child and Adolescent Psychiatry in Kraków (Poland) in the years 1988–2004. Archives of Psychiatry and Psychotherapy. (2), 35–40.
Pleskot-Makulska, K. (2007). Teoria uczenia się transformatywnego autorstwa Jacka Mezirowa. Rocznik Andragogiczny, (R. 2007), 81-96.
Sala, M., Shankar Ram, S., Vanzhula, I.A., Levinson, C.A. (2020). Mindfulness and eating disorder psychopathology: A meta-analysis. The International Journal of Eating Disorders, 53(6), 834–851. https://doi.org/10.1002/eat.23247
Samet, J.M., Hussein, S. (2024). Population health and population health metrics. Population Health Metrics, 22(1), 19. https://doi.org/10.1186/s12963-024-00339-9
Shaw, H., Stice, E., Becker, C.B. (2009). Preventing eating disorders. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 18(1), 199–207. https://doi.org/10.1016/j.chc.2008.07.012
Sokołowska, M. (2007). Umiejętności życiowe. W: B. Woynarowska (red.), Edukacja zdro- wotna. Podręcznik akademicki (444–470). Wydawnictwo Naukowe PWN
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Emilia Korsak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
