W poszukiwaniu równowagi między niezależnością a wsparciem państwa – wyzwanie dla szwedzkich uniwersytetów ludowych
DOI:
https://doi.org/10.34813/35coll2025Słowa kluczowe:
edukacja pozaszkolna dorosłych, Bildung, społeczeństwo obywatelskie, samorządność, zaufanie, wartości demokratyczneAbstrakt
Od końca XVIII wieku szkoły ludowe (FHS) w Szwecji były ważnymi instytucjami dla rozwijającego się społeczeństwa obywatelskiego i Bildung. Będąc uznawane przez państwo, otrzymywały wsparcie finansowe i zaufanie. Chociaż są częścią większego ruchu, poprzez włączenie stowarzyszeń kół studyjnych/oświatowych, ich rozwój i wpływ są nadal ważne dla szwedzkiego społeczeństwa. W ciągu około 160 lat swojego istnienia stanęły przed wieloma wyzwaniami i przed nimi nadal stoją, o czym mowa w artykule. Celem artykułu jest zbadanie, w jaki sposób państwo ogólnie radzi sobie z edukacją popularną, a w szczególności z FHS, i w jaki sposób FHS i państwo balansują pomiędzy gwarantowniem niezalezności FHS od ingerencji państwa a zapewnianiem wsparcia finansowego, własnej kontroli i monitorowania. Analizując politykę państwa, skupiając się głównie na niedawnym rządowym badaniu (GI), oraz praktykę FHS, przedstawiono niektóre perspektywy FHS na przyszłość.
Bibliografia
Beach, D. (2018). Structural injustice in Swedish education. Cham, Switzerland: Springer Int. Pub.
Bernhard, D. & Andersson, P. (2017). Swedish Folk High Schools and Inclusive Education. Nordic Studies in Education 37(2), 87-102.
Bron, A. (2014). Folk High School Movement. The SAGE Encyclopedia of Action Research. Edited by Coghlan, David & Brydon-Miller, Mary. SAGE
Bron, A. (2020). Experience of Higher Education among non-traditional students, pp.131-145. In: Larissa Jõgi, Meril Ümarik, & Kai Pata (Eds.) Teaching and Learning at University. Practices, Developments and Perspectives. Cambridge: Cambridge Scholars Publishing.
Curtis, R. T. (2020). Without mast, without sails, without compass. Non-traditional trajectories into higher education and the duality of the folk-market. Stockholm: Stockholm University, Department of Education, Diss.
EURYDICE; (2019). Sweden overview. Retrieved from https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/conttent/higher-education-80/en
FBR /Folkbildningsrådet Webbsite/ (n.d.). The Swedish National Council of Adult Education www.folkhogskola.nu
FBR /Folkbildningsrådet/ (2021a). The Swedish National Council of Adult Education. Årsredovisning verksamhetsberättelse. Stockholm: FBR.
FBR /Folkbildningsrådet/ (2021b). The Swedish National Council of Adult Education. Folkbildningens Betydelse För Samhället 2020. Stockholm.
Folk high school teachers programme https://liu.se/en/collaboration/folkhogskollararprogrammet-ger-manniskor-en-ny-chans-impact-case
Fürst, H. & Nylander, E. (2023). Variety of Value in Arts Education. In: The Value of Art Education. Cultural Engagements at the Swedish Folk High Schools. The Palgreve Macmillian, Springer, Switzerland.
Fürst, H. & Nylander, E. 2020. The worth of art education: Students’ justifications of a contestable educational choice. Acta Sociologica, 63(4) 422–435
Governmental Bill 1990/91:82. Folkbildning /Popular education/. Regeringens proposition /Governmental Proposal/.
Gustavsson, B. 2013. The idea of democratic bildung: Its transformation in space and time, pp. 35-49. In: Popular education, power and democracy.
Korsgaard, O. 2010. Den rene højskole som ideal: den urene som praksis, pp. 19–36. In: Lundh Nilsson F. & Nilsson A. (Eds). Två sidor av samma mynt? Lund: Nordic Academic Press,
Laginder, A-M, Nordvall, H., Crowther, J. (2013) (eds.) Popular Education, Power and Democracy. Leicester: NIACE.
Larsson, S. (2013). Folk high schools as educational avant-gardes in Sweden, pp. 72-96. In: Popular education, power and democracy.
Lundahl, L. & Olofsson, J. (2014). Guarded transitions? Youth trajectories and school-to-work transition policies in Sweden. International Journal of Adolescence and Youth, 19(SUPPL. 1), 19–34.
Lundh Nilsson F. & Nilsson A. 2010 (Eds). Två sidor av samma mynt? Lund: Nordic Academic Press.
Maliszewski, T. (2008). Den svenska folkhögskolan. Linköping: Vuxenutbildningscentrum.
Maliszewski, T. (2014). Swedish Folk High Schools (Folkhögskolor): Past and Present. A Look from the Polish Perspective. Universal Journal of Educational Research 2(4); 387-395.
Masten, A. S. (2021), Multisystem resilience: pathways to an integrated framework., Research in Human Development, Vol. 18 Issue 3, p. 153-163, Publisher: Taylor & Francis. https://doi.org/10.1080/15427609.2021.1958604
Michalski, S., 1902. Poradnik dla samoukow. Vol. 4. Warszawa. Pub. A. Hefflich – S. Michalski.
Nordvall, H., & Fridolfsson F. (2019). The folk high school – a contemporary educational pathway for Swedish parliamentarians? Scandinavian Journal of Education, 63(3), 347-362.
Nylander E. & Östlund, T. (2018). Folkhögskolans samtidshistoria: deltagare och kursutbud 1997-2016, pp. 361-376. In: Laginder, A-M., Önnesjö, E., Carlsson, I. & Nylander, E. (Eds.), Folkhögskolan 150 år. Stockholm: Föreningen för Folkbildningsforskning.
RRV 1999:44. Folkbildning Styrning och kontroll.( Public education governance and control). Effektivitetsrevisionen (The efficiency audit). Stockholm: Riksrevisionsverket. The National Audit Office https://www.riksdagen.se/sv/dokumentlagar/dokument/motion/riksrevisionen_GN02K316
Runesdotter, C. 2011. Tensions in meeting between institutional logics and identities in Swedish folk high schools. Education Inquiry, 2(4), 659-670.
SCB 2022-03-31 Statistiknyhet, Folkhögskolestatistik, 2021. Statistic about Folk High Schools. http://www.sverigeisiffror.scb.se/hitta-statistik/statistik-efter-amne/utbildning och forskning/folkhogskola/folkhogskolestatistik/pong/statistiknyhet/folkhogskolestatistik-2021/ scb.se
SCB (2004). Statistical news from Statistics Sweden 2024-03-26 8.00 https://www.scb.se/en/finding-statistics/statistics-by-subject-area/culture-and-leisure/adult-education-associations/study-associations/pong/statistical-news/participants-in-adult-education-2023/
Skolverket (n.d.) The National Agency of Education, https://www.skolverket.se/andra-sprak-other-languages/english-engelska
SOU 2003: 125. Särdrag kostar – en studie om folkhögskolornas ekonomiska förhållanden. Stockholm: Fritzes offentliga publikationer. The Governmental Inquiry on FHS economic situation.
SOU 2024:42. Bildning, utbildning och delaktighet – folkbildningspolitik i en ny tid (…) the Governmental Inquiry on Popular Education.
Student loans (n.d.) (https://www.csn.se/bidrag-och-lan/for-din-situation/studera-pa-en-utbildning-i-sverige/folkhogskola.html)
Swensson, S. (1968) Folkhögskolan och myndigheterna i Svensk folkhögskola 100 år. Del 1. Uddevalla: Svenska Folkhögskolans Lärarförening och Bokförlaget Liber
Thunborg, C. & Bron, A. (2020). New Challenges in Higher Education Policies in Sweden, pp. 87-99. In: Maria Slowey & Hans G. Schuetze (Eds) with Tanya Zubrzycki: Inequality, Innovation and Reform in Higher Education: Challenges of migration and ageing populations Springer.
Utbildningsdepartement. (2021-12-16) Regeringsbeslut. Riktlinje för budgetår 2022, avseende folkbildningsrådet. Stockholm (The Ministry of Education)
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Malgorzata Malec Rawinski, Agnieszka Bron
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
